Tranh cãi sau khi mua máy cũ hầu như luôn xoay quanh một câu: chỗ hỏng này có từ trước hay mới phát sinh. Biên bản lúc nhận là thứ duy nhất trả lời được, và nó phải được lập trước khi máy được đưa vào vị trí chứ không phải sau.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Sáu mục nên có trong biên bản
| Mục | Ghi cụ thể cái gì | Vì sao mục này hay bị bỏ |
|---|---|---|
| Nhận dạng máy | Loại máy, đặc điểm nhận dạng, số máy hoặc số khung nếu có | Ai cũng nghĩ hiển nhiên, nên không ai ghi, và chính nó chống ca giao chiếc khác |
| Danh mục đồ đi kèm | Bộ khuôn, bộ chấu, đồ nghề, tài liệu, phụ tùng dự phòng, đếm từng món | Lúc dỡ hàng thì bận, tới lúc cần món đó mới phát hiện thiếu |
| Hư hỏng nhìn thấy trên thân | Vị trí và mô tả từng vết: móp, nứt, hàn vá, sơn khác màu, gỉ | Nghĩ là hỏng cũ nên không đáng ghi, nhưng đó chính là phần cần ghi |
| Tình trạng phần điện | Tủ có nắp không, dây có mối nối quấn băng không, còn đủ thiết bị bảo vệ không | Không mở tủ ra nhìn vì thấy máy vẫn chạy được |
| Tình trạng dầu và rò rỉ | Màu dầu, mức dầu, có vệt rò ở khớp nối hay xi lanh nào không | Vệt dầu mới và vệt dầu khô cũ rất giống nhau sau vài ngày |
| Kết quả lượt chạy thử đầu | Chạy được hay không, có phôi thật hay không, sản phẩm đo ra sao | Bị dồn chung với biên bản nghiệm thu, nên mất phần ghi trạng thái ban đầu |
Mục thứ ba là mục nghịch lý nhất: người nhận thường bỏ qua vì nghĩ hư hỏng cũ thì ghi làm gì, trong khi đúng phần đó mới là ranh giới để sau này chứng minh một vết khác là vết mới.
Chụp ảnh thế nào để ảnh có giá trị đối chiếu
Chụp theo cặp: một ảnh toàn cảnh thấy được cả máy và vị trí của vết, một ảnh cận thấy rõ vết đó. Ảnh cận đứng một mình không nói được vết nằm ở đâu, và đó là lý do rất nhiều bộ ảnh chụp kỹ vẫn không dùng được khi cần đối chiếu.
Chụp có vật làm mốc kích thước nằm cạnh vết, ví dụ một cây thước đặt bên. Không có mốc thì không ai nói được vết đó dài bao nhiêu, và tranh cãi sẽ chuyển sang chuyện vết to hay nhỏ thay vì vết cũ hay mới.
Chụp đủ bốn mặt máy kể cả mặt sau và mặt dưới nếu tiếp cận được, chụp cả nền nơi máy vừa được đặt xuống. Vết dầu trên nền là thứ xuất hiện rất nhanh và cũng bị lau đi rất nhanh — cách đọc vệt dầu có ở dầu rịn ở xi lanh và khớp nối.
Ranh giới hỏng cũ và hỏng do vận chuyển
Vết mới thường lộ kim loại sáng ở đáy vết, mép còn sắc và chưa có gỉ. Vết cũ thì đáy đã xỉn hoặc đã gỉ, mép mòn tròn, và quanh nó lớp sơn cũng đã bạc theo. Đây là phép phân biệt nhìn được bằng mắt và không cần dụng cụ.
Móp và cong do vận chuyển hay nằm ở những chỗ chịu lực khi kê kích và khi chằng buộc, tức ở chân đế, ở mép khung và ở các phần nhô ra. Chỗ chằng buộc sai là nguyên nhân phổ biến — xem chở thép cây tới xưởng: chằng buộc và cong.
Với phần điện thì ranh giới khó vạch hơn vì hỏng do rung lắc không để lại dấu bên ngoài. Cách duy nhất là đã ghi và đã chụp tủ điện lúc nhận, rồi đối chiếu lại nếu có chuyện — và đó cũng là lý do mục thứ tư không nên bỏ.
Ai ký và ký vào lúc nào
Người ký nên là người sẽ đứng máy hoặc người phụ trách xưởng, không phải người nhận hàng giùm. Người đứng máy nhìn ra thứ người khác không thấy, và cũng là người chịu hậu quả nếu phần ghi bị sót.
Ký khi máy vừa hạ xuống và trước khi đưa vào vị trí, vì quá trình đưa vào vị trí tự nó có thể tạo thêm vết. Nếu bên vận chuyển còn ở đó thì mời họ ký cùng, đó là lúc duy nhất họ còn mặt và cũng là lúc duy nhất việc ký cùng có ý nghĩa.
Sau khi ký mới tới lượt chạy thử và nghiệm thu, hai việc khác nhau và nên ghi thành hai phần — trình tự nghiệm thu ở nghiệm thu và chạy thử khi nhận máy, còn với hàng gia công thì tương tự như nhận lô đai tại công trường kiểm gì.
Biên bản này còn dùng vào việc gì sau đó
Nó thành trang đầu của hồ sơ máy. Mọi lần sửa về sau ghi tiếp vào đó, và sau vài năm thì chính tập hồ sơ này là thứ trả lời được câu hỏi máy đã can thiệp tới đâu — thứ mà người mua máy cũ luôn hỏi và gần như không ai trả lời được, xem giấy tờ đi kèm máy cũ.
Nó cũng là căn cứ để biết phần việc phải làm ngay sau khi nhận, từ đó lên được lịch và ngân sách — cách cộng ở tính chi phí sửa máy cũ cộng vào giá mua.
Và khi tới lượt bán lại chiếc máy này, chính tập hồ sơ đó là thứ đưa giá lên, vì nó biến lời kể thành bằng chứng — xem định giá máy của mình khi bán lại.
Sai lầm thường gặp
- Để người nhận hàng giùm ký thay cho người sẽ đứng máy.
- Ký sau khi đã đưa máy vào vị trí, bỏ mất phần vết phát sinh trong lúc di chuyển.
- Bỏ qua hư hỏng cũ vì nghĩ hỏng cũ thì ghi làm gì, trong khi đó là ranh giới cần nhất.
- Chỉ chụp ảnh cận mà không chụp toàn cảnh, nên sau này không biết vết nằm ở đâu.
- Không đặt vật làm mốc kích thước cạnh vết khi chụp.
- Gộp biên bản tình trạng vào chung biên bản nghiệm thu, làm mất phần ghi trạng thái ban đầu.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Sáu mục: nhận dạng máy gồm số máy hoặc số khung nếu có, danh mục đồ đi kèm đếm từng món, hư hỏng nhìn thấy trên thân ghi vị trí và mô tả từng vết, tình trạng phần điện gồm tủ có nắp không và có mối nối quấn băng không, tình trạng dầu và các vệt rò, và kết quả lượt chạy thử đầu tiên.
Cần nhất là ghi đúng phần đó. Người nhận thường bỏ qua vì nghĩ hỏng cũ ghi làm gì, nhưng chính danh sách hư hỏng có từ trước mới là ranh giới để sau này chứng minh một vết khác là vết mới phát sinh. Bỏ mục này thì mọi tranh cãi về sau đều không có căn cứ nào để dựa.
Chụp theo cặp: một ảnh toàn cảnh thấy được cả máy và vị trí của vết, một ảnh cận thấy rõ vết. Ảnh cận đứng một mình không nói được vết nằm ở đâu. Đặt một vật làm mốc kích thước cạnh vết, ví dụ cây thước. Và chụp đủ bốn mặt máy kể cả mặt sau, chụp cả nền nơi máy vừa hạ xuống.
Vết mới thường lộ kim loại sáng ở đáy, mép còn sắc và chưa có gỉ. Vết cũ thì đáy đã xỉn hoặc đã gỉ, mép mòn tròn, lớp sơn quanh đó cũng bạc theo. Móp và cong do vận chuyển hay nằm ở chỗ chịu lực khi kê kích và chằng buộc, tức chân đế, mép khung và các phần nhô ra.
Người sẽ đứng máy hoặc người phụ trách xưởng, không phải người nhận hàng giùm, vì người đứng máy nhìn ra thứ người khác không thấy. Ký khi máy vừa hạ xuống và trước khi đưa vào vị trí, vì quá trình đưa vào vị trí có thể tạo thêm vết. Nếu bên vận chuyển còn ở đó thì mời ký cùng, đó là lúc duy nhất việc ký cùng có ý nghĩa.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn