Vết dầu ở chỗ nào nói ra cách xử ở đó. Ren đầu nối thường siết lại được, phớt cần và ống đã phồng thì phải thay, còn mức dầu tụt mà không thấy vết nào là chuyện khác hẳn. Bước đầu luôn là lau sạch rồi soi lại, vì dầu chảy lan làm lệch chỗ nghi.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Lau sạch rồi soi lại — vì sao không bỏ qua bước này?
Dầu rịn ra rồi chảy dọc theo thân xi lanh, theo ống, theo khung máy, và đọng lại ở chỗ thấp nhất. Chỗ thấy nhiều dầu nhất thường không phải chỗ rò, nên sửa theo vết đọng là sửa nhầm chỗ.
Cách làm: lau khô cả cụm bằng giẻ sạch, chạy máy vài chu trình không tải, rồi soi đèn từ dưới lên. Giọt dầu mới xuất hiện ở đâu thì đó là chỗ rịn, và lúc này nhìn được cả tốc độ rịn nhanh hay chậm.
Tuyệt đối không dò tìm chỗ rò bằng cách đưa tay men theo ống khi máy đang có áp. Dầu thủy lực thoát qua một lỗ nhỏ dưới áp suất thành tia mảnh, có thể xuyên qua da mà nhìn ngoài chỉ như một vết châm. Dùng một mảnh bìa cứng đưa men theo để xem tia bắn vào bìa.
Vết dầu ở đâu thì xử thế nào?
| Chỗ thấy dầu | Dấu hiệu nhìn được | Siết được hay phải thay |
|---|---|---|
| Ren đầu nối ống vào xi lanh hoặc vào khối van | Giọt tụ ngay dưới ren, lau sạch thì vài chu trình sau mới rịn lại | Siết lại theo đúng lực; vẫn rịn thì kiểm vòng làm kín hoặc mặt côn của đầu nối |
| Cổ xi lanh, chỗ cần đẩy ra vào | Vệt dầu ướt bám dọc thân cần, bụi bám thành viền đen quanh cổ | Phớt cần đã mòn — phải thay phớt, siết thêm không giải quyết được |
| Thân ống mềm, chỗ ống phồng lên hoặc nứt chân chim ở vỏ | Chỗ phồng sờ thấy mềm hơn phần còn lại; vỏ nứt lộ lớp bố | Thay ống, không vá và không quấn băng — đoạn đã phồng là đoạn sắp bung |
| Mặt bích, mặt ghép giữa các khối van | Dầu loang thành mảng mỏng, không tụ thành giọt | Gioăng mặt ghép — thay gioăng, siết đều các bu lông theo hình chéo |
| Trục bơm, chỗ bơm nối với động cơ | Dầu văng thành tia nhỏ khi chạy, bám vòng quanh | Giao cho thợ chuyên; tự tháo bơm ra thường làm mất căn tâm giữa bơm và động cơ |
| Không thấy vết nào mà mức dầu vẫn tụt | Máy yếu dần theo ca, cần đẩy đi chậm lại rõ rệt | Rò trong, dầu qua khe hở bên trong chứ không ra ngoài — việc của thợ có dụng cụ đo áp |
Hai dòng cuối là ranh của người đứng máy. Trên đó là việc siết, lau, thay ống và thay gioăng; dưới đó là việc cần dụng cụ đo và kinh nghiệm tháo lắp, tự làm thường tốn hơn gọi thợ.
Siết lại thế nào cho đúng mà không làm hỏng thêm?
Siết khi hệ đã xả hết áp và máy đã tắt, không siết trong lúc máy đang chạy. Siết từng chút rồi thử lại, thay vì siết mạnh một lần cho chắc — ren đầu nối thủy lực bị siết quá lực sẽ hỏng mặt côn, và khi mặt côn đã hỏng thì siết bao nhiêu cũng rịn.
Với mặt bích và mặt ghép nhiều bu lông, siết đều theo hình chéo chứ không siết tuần tự một vòng, vì siết tuần tự làm gioăng bị ép lệch một bên.
Sau khi siết xong, lau sạch lại lần nữa và chạy vài chu trình rồi mới kết luận. Vết dầu còn sót từ lần rịn trước dễ bị hiểu nhầm là vẫn đang rịn, và nhiều người vì vậy siết thêm một nấc nữa cho tới lúc hỏng ren.
Rịn dầu ảnh hưởng gì ngoài chuyện bẩn máy?
Mất dầu làm mức trong bình tụt dần, và mức thấp khiến bơm hút lẫn không khí. Hệ quả nghe và cảm nhận được là bơm kêu to hơn, cần đẩy đi giật cục, và dầu nóng nhanh hơn thường — chuỗi triệu chứng đó mô tả ở dầu thủy lực nóng, máy yếu dần.
Chỗ rịn cũng là chỗ bụi và mạt thép bám vào, và hỗn hợp đó bị hút ngược vào hệ qua đúng khe đang rò khi áp đảo chiều. Đó là lý do một chỗ rịn nhỏ để lâu thường kết thúc bằng việc phải thay dầu và thay lọc — xem khi nào thay dầu thủy lực và lọc dầu.
Ngoài ra dầu nhỏ xuống nền tạo mảng trơn ngay cạnh máy, đúng chỗ người đứng thao tác. Việc rải vật liệu thấm dầu và lau nền thuộc nhóm việc đầu ca, xem bảo trì máy uốn duỗi sắt.
Thay ống thì cần biết gì trước khi tháo?
Ghi hoặc chụp lại cách ống đi trước khi tháo: nó vòng qua đâu, kẹp ở những điểm nào, đầu nối kiểu gì ở hai đầu. Ống thay vào mà đi sai đường sẽ cọ vào khung hoặc bị gấp khúc ở chỗ chuyển động, và hỏng lại đúng chỗ đó sau ít lâu.
Đo chiều dài theo đúng đường ống chạy chứ không đo theo đường thẳng giữa hai đầu nối, và chừa đoạn dự trữ cho phần chuyển động. Cách đo và cách chọn đầu nối có ở đo và cắt ống thủy lực trước khi ép và đặt đúng tuy ô và đầu cốt thủy lực.
Sau khi lắp ống mới, chạy vài chu trình không tải để xả khí, rồi kiểm lại mức dầu. Các cụm chính của hệ và vai trò từng cụm có ở hệ thủy lực máy bẻ đai, nguyên tắc dùng chung cho các máy thủy lực trong xưởng.
Sai lầm thường gặp
- Sửa theo chỗ đọng dầu nhiều nhất, trong khi chỗ rò nằm cao hơn và dầu chỉ chảy xuống đó.
- Đưa tay men theo ống để tìm chỗ rò khi hệ còn áp.
- Siết mạnh một lần cho chắc, làm hỏng mặt côn của đầu nối và sau đó siết bao nhiêu cũng rịn.
- Quấn băng hoặc kẹp tạm một đoạn ống đã phồng rồi chạy tiếp.
- Siết tuần tự một vòng trên mặt bích thay vì siết đều theo hình chéo.
- Bỏ qua chỗ rịn nhỏ, tới khi phải thay cả dầu lẫn lọc vì bụi bị hút ngược vào hệ.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Lau khô cả cụm bằng giẻ sạch, chạy vài chu trình không tải rồi soi đèn từ dưới lên xem giọt dầu mới xuất hiện ở đâu. Bước này không bỏ qua được vì dầu chảy lan rồi đọng ở chỗ thấp nhất, nên chỗ thấy nhiều dầu nhất thường không phải chỗ rò, và sửa theo vết đọng là sửa nhầm chỗ.
Ren đầu nối ống thường siết lại được, mặt bích và mặt ghép thì thay gioăng rồi siết đều theo hình chéo. Ngược lại, dầu ướt dọc thân cần xi lanh là phớt cần đã mòn nên phải thay phớt, và ống mềm đã phồng hoặc nứt vỏ thì phải thay ống chứ không vá, vì đoạn phồng là đoạn sắp bung.
Không, đây là việc nguy hiểm thật sự. Dầu thủy lực thoát qua lỗ nhỏ dưới áp suất tạo thành tia mảnh có thể xuyên qua da, trong khi nhìn bên ngoài chỉ như một vết châm nhỏ. Cách an toàn là đưa một mảnh bìa cứng men theo ống để xem tia bắn vào bìa, và chỉ làm khi thật cần.
Đó là dấu của rò trong, tức dầu đi qua khe hở bên trong hệ chứ không ra ngoài. Triệu chứng đi kèm là máy yếu dần theo ca và cần đẩy đi chậm lại rõ rệt. Ca này cần dụng cụ đo áp để khoanh vùng nên thuộc phần việc của thợ chuyên, không phải việc siết hay thay ở ngoài.
Nên, vì hai lý do ngoài chuyện bẩn máy. Mức dầu tụt dần làm bơm hút lẫn không khí nên bơm kêu to hơn, cần đẩy giật cục và dầu nóng nhanh hơn. Chỗ rịn cũng là chỗ bụi và mạt thép bám vào rồi bị hút ngược vào hệ, nên một chỗ rịn nhỏ để lâu thường kết thúc bằng việc phải thay cả dầu lẫn lọc.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn