Thép về tới xưởng đã cong sẵn — do lô thép hay do cách chở?

Vì sao cây dài cong được trên đường?

Vì bó thép dài chỉ được đỡ ở vài điểm trên thùng xe, còn phần giữa các điểm đó thì tự võng theo trọng lượng. Xe chạy thì phần võng nhún theo mặt đường, và mỗi nhún là một lần uốn nhẹ. Đủ nhiều lần thì cây giữ lại một phần biến dạng đó.

Ba yếu tố quyết định: số điểm đỡ và khoảng cách giữa chúng, phần thừa chìa ra ngoài thùng, và cách chằng — dây siết quá chặt tại một điểm thì chính chỗ siết thành điểm uốn.

Cây phi nhỏ nhạy hơn hẳn phi lớn, và cây đã bị uốn trước đó thì càng dễ giữ thêm biến dạng. Đây cùng nguyên tắc đã nêu ở nhiều trang: thép biến dạng một lần thì lần sau dễ biến dạng thêm tại đúng chỗ đó, xem đai bị nứt ở góc bẻ.

Cong sẵn hay cong do chở — đọc thế nào?

Phân biệt được ngay lúc dỡ, và gần như không phân biệt được sau đó. Đây là lý do việc nhìn phải xảy ra trong lúc dỡ chứ không phải sau khi xếp vào bãi.

Ba thứ quyết định trên thùng xe

Nếu xưởng tự chở hoặc có quyền yêu cầu bên chở, ba thứ dưới đây là thứ đáng nói rõ. Phần nâng hạ và ràng buộc về tải trọng là việc của người có chuyên môn và của quy định vận tải — trang này không bàn tới.

• ĐIỂM ĐỠ: nhiều điểm hơn và chia đều thì phần võng giữa các điểm nhỏ đi. Đây là thứ rẻ nhất và hiệu quả nhất.
• PHẦN CHÌA RA: càng ngắn càng tốt. Đoạn thừa ngoài thùng không được đỡ nên nó nhún tự do suốt hành trình.
• CÁCH CHẰNG: siết đủ giữ chứ không siết hết cỡ, và chèn lót ở chỗ dây tì để lực không dồn vào một đường. Cùng lý do với việc không siết kẹp hết cỡ ở máy, xem phôi xoay trong kẹp khi cắt.
• Và một thứ thứ tư thuộc khâu chuẩn bị: bó chặt trước khi chất, vì bó lỏng thì các cây xô lệch và tự cấn vào nhau.

Cong rồi thì làm gì?

Nắn được, và đó là việc của máy nắn sắt cây — xem máy nắn sắt cây. Nhưng nắn là một nguyên công thêm, nên nó có chi phí và có rủi ro riêng: với thép vằn thì nắn quá tay làm bẹt gân, xem nắn thép vằn bị bẹt gân ở chỗ con lăn.

Quan trọng hơn là phần ẢNH HƯỞNG NGƯỢC lên khâu nhận: cây cong làm sai phép đo độ thẳng trong danh mục kiểm khi nhận thép, và nếu không tách được nguồn thì cả lô bị nghi oan hoặc ngược lại — xem tiêu chí kỹ thuật cần kiểm khi nhận thép.

Vì thế việc đáng làm nằm ở phút dỡ hàng: nhìn, chụp ảnh bó khi còn trên xe, ghi vào phiếu hiện trạng thấy được. Cùng nguyên tắc với khâu nhận thành phẩm ở đầu kia, xem nhận lô đai tại công trường: kiểm gì.

Còn cây cong gấp tại một điểm — khác cong đều theo cung — thì đừng mặc định nắn được: chỗ gấp là chỗ đã biến dạng mạnh, và nắn nó là chồng thêm một lượt biến dạng lên vùng đã yếu.

Xếp vào bãi: nối tiếp từ thùng xe

Cách xếp trong bãi quyết định thép có cong THÊM trong thời gian nằm chờ hay không, và nó dùng đúng nguyên tắc như trên thùng xe: nhiều điểm đỡ, chia đều, không để phần chìa ra tự võng.

Chi tiết về kê, che và sắp xếp theo lô đã có ở bãi để thép ngoài trời. Phần cần nhớ thêm ở đây chỉ là: thanh kê cũng là ĐIỂM ĐỠ, nên khoảng cách giữa chúng đáng để ý chứ không phải cứ kê là xong.

Và giữ nguyên bó cho tới lúc dùng nếu được. Bó đã xổ thì các cây mất phần đỡ lẫn nhau, và cây nằm rời trên nền dễ bị cấn hơn hẳn.

Sai lầm thường gặp

• Dỡ hết xuống rồi mới nhìn — mất khả năng phân biệt cong sẵn với cong do chở.
• Siết dây chằng hết cỡ thay vì tăng số điểm chằng.
• Không chèn lót ở chỗ dây tì, để lực dồn vào một đường.
• Để phần thừa chìa ra ngoài thùng quá dài.
• Chất bó lỏng, để các cây xô lệch và cấn vào nhau.
• Kê trong bãi mà không để ý khoảng cách giữa các thanh kê.
• Xổ bó ngay khi về, để cây nằm rời trên nền.
• Mặc định mọi cây cong đều nắn được — chỗ cong gấp là vùng đã biến dạng mạnh.
• Nắn thép vằn với mức con lăn đặt cho thép trơn.
• Không ghi hiện trạng vào phiếu lúc dỡ, để sau đó không ai phân định được nguồn của độ cong.