Tiêu chí kỹ thuật cần kiểm khi nhận thép về gia công

Vì sao kiểm khi nhận, và kiểm để làm gì

Thép lệch đường kính, cong vênh hoặc nhẹ hơn bất thường có thể gây kẹt cữ chặn, sai kích thước thành phẩm hoặc ảnh hưởng độ bền liên kết khi đưa vào máy gia công — phát hiện sớm bằng vài phép đo đơn giản giúp tránh dừng máy giữa chừng hoặc phải làm lại cả lô.

1. Đo đường kính thực tế

Dùng thước cặp đo đường kính thân thép ở vài vị trí khác nhau dọc thanh, so với đường kính danh nghĩa (phi) ghi trên phiếu giao hàng. Chênh lệch nằm trong biên độ dung sai TCVN 1651 là bình thường — xem bảng dung sai theo TCVN 1651 để biết mức chênh lệch cho phép cụ thể từng cỡ thép.

2. Cân đối chiếu khối lượng theo mét dài

Cân thử 1 đoạn thép chiều dài đã biết, so với khối lượng lý thuyết tính theo công thức quy đổi thép cây ra kg. Khối lượng thực tế thấp hơn đáng kể so với lý thuyết (ngoài biên độ dung sai) là dấu hiệu kỹ thuật cần hỏi lại nhà cung cấp, không phải căn cứ để tự kết luận nguyên nhân — chênh lệch khối lượng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí tính theo khối lượng thực nhận.

3. Kiểm độ thẳng

Đặt thanh thép lên mặt phẳng hoặc quan sát dọc thân dưới ánh sáng để phát hiện cong vênh rõ rệt — thép cong nhiều trước khi qua máy cắt/bẻ khiến định vị vào cữ chặn không chính xác, ảnh hưởng trực tiếp kích thước thành phẩm.

4. Quan sát bề mặt và ký hiệu cán

Gân/vằn trên thân thép nên đều và rõ nét dọc suốt chiều dài; bề mặt không nên có vết rỗ, nứt rõ ràng bằng mắt thường. Nếu thân thép có ký hiệu cán (mác thép, nhà máy), có thể đối chiếu cách đọc ký hiệu để xác nhận đúng loại đã đặt hàng.

Khi nào cần vượt ra ngoài kiểm tra tại chỗ

Nếu nhiều tiêu chí trên cùng lệch rõ rệt so với dung sai cho phép, nên yêu cầu nhà cung cấp xuất trình chứng nhận chất lượng (CO/CQ) của lô hàng, hoặc gửi mẫu tới đơn vị kiểm nghiệm độc lập — đo tại công trường bằng dụng cụ đơn giản không đủ căn cứ để tự kết luận nguyên nhân hay xử lý tranh chấp thương mại với nhà cung cấp.

Sai lầm thường gặp

• Chỉ đo 1 điểm trên 1 thanh rồi kết luận cho cả lô — nên đo vài vị trí trên vài thanh khác nhau trong lô để có căn cứ đại diện hơn.
• Tự kết luận "thép giả/kém chất lượng" từ vài phép đo tại công trường — kết luận về chất lượng/nguồn gốc cần chứng nhận chính thức, không phải phép đo đơn giản tự làm.
• Bỏ qua kiểm tra vì "nhà cung cấp quen thuộc" — sai lệch kỹ thuật có thể xảy ra ở bất kỳ lô hàng nào, kiểm nhanh không tốn nhiều thời gian.
• Chỉ kiểm thép đầu vào mà bỏ qua độ chính xác của chính máy gia công — thép đạt chuẩn vẫn có thể ra thành phẩm sai nếu máy không giữ đúng kích thước lập trình.