Mua máy cũ cần những giấy tờ gì đi kèm?

Bốn nhóm giấy, xếp theo thứ tự thiếu thì mất gì

Giấy nói được gì mà mắt nhìn máy không thấy

Tuổi thật của máy. Bề ngoài nói rất ít về tuổi vì sơn phủ lại được, còn mòn thì phụ thuộc vào cường độ dùng hơn là vào số năm. Một chiếc chạy vài năm liên tục có thể mòn hơn chiếc đứng chờ việc suốt một thập niên.

Lịch sử can thiệp. Máy đã thay động cơ, đã đấu lại tủ điện hay đã hàn vá khung thì dấu vết còn trên máy, nhưng lý do và thời điểm thì chỉ có giấy hoặc lời kể — cách đọc dấu vết đó có ở nhìn thế nào biết máy đã sửa chữa nhiều lần và máy cũ đã bị thay động cơ khác.

Cấu hình nguyên bản. Biết máy ra khỏi xưởng sản xuất với cấu hình nào mới so được với thứ đang đứng trước mặt, và mới biết phần chênh là nâng cấp hay là chắp vá. Nhãn máy và nhãn động cơ là mẩu giấy còn dính trên máy — đọc theo cách đọc nhãn động cơ điện.

Bên bán không còn giữ giấy thì thay bằng gì

Thay bằng biên bản mô tả tình trạng lập ngay lúc xem máy, hai bên cùng ký, kèm ảnh chụp các cụm chính và ảnh chụp nhãn máy. Đây không phải giấy tờ gốc nhưng nó ghi lại được trạng thái tại thời điểm giao dịch, và đó chính là phần dễ tranh cãi nhất về sau — cách lập có ở biên bản tình trạng máy cũ lúc nhận.

Thay bằng lời khai có ghi lại: hỏi thẳng máy đã sửa những gì, ai sửa, còn giữ được gì làm bằng chứng, rồi ghi câu trả lời vào biên bản. Lời khai được ghi lại có giá trị hơn hẳn lời nói suông, và chính việc đề nghị ghi lại đã là một phép thử.

Với tài liệu kỹ thuật thì thay bằng cách tự dựng: chụp lại toàn bộ tủ điện khi còn nguyên trạng, đánh số từng đầu dây trước khi tháo, vẽ lại sơ đồ đấu nối. Việc này tốn một buổi nhưng làm một lần dùng mãi.

Giấy hay bị nhầm là bằng chứng

• Ảnh chụp catalogue tải từ mạng về: nó mô tả dòng máy, không mô tả chiếc máy này.
• Tem thông số dán lại còn mới trên một thân máy đã cũ: tem rời ra và dán lại được.
• Phiếu bảo hành hết hạn từ lâu: nó chứng minh thời điểm bán lần đầu, không chứng minh tình trạng.
• Hóa đơn của một lần sửa chữa lẻ: nó nói một lần sửa, không nói toàn bộ lịch sử.
• Ảnh máy đang chạy do bên bán gửi: giá trị của ảnh và clip có giới hạn riêng, xem chỉ có clip máy chạy thử thì nhìn nghe gì.

Ghi gì vào thỏa thuận trước khi chuyển tiền

Ghi mô tả máy đủ để nhận ra đúng chiếc đó: loại máy, đặc điểm nhận dạng, số máy hoặc số khung nếu máy có. Đây là điều khoản chống ca giao một chiếc khác, và nó chỉ có tác dụng nếu được ghi trước khi chuyển tiền chứ không phải sau.

Ghi danh mục thứ đi kèm máy: bộ khuôn, bộ chấu, đồ nghề, tài liệu, phụ tùng dự phòng còn lại. Phần đi kèm thường đáng giá hơn người mua tưởng và cũng dễ thiếu nhất lúc nhận hàng.

Ghi quyền chạy thử khi nhận với phôi của mình và cách xử lý nếu máy không đúng như lúc xem — làm ngay hôm máy về theo nghiệm thu và chạy thử khi nhận máy, sau khi đã tự kiểm theo cẩm nang kiểm máy cũ trước khi xuống tiền.

Sai lầm thường gặp

• Dồn hết sự chú ý vào máy, tới lúc chuyển tiền mới nhớ ra chưa hỏi giấy tờ nào.
• Nhận catalogue của dòng máy rồi coi như đã có tài liệu của chính chiếc máy này.
• Không đòi sơ đồ điện, để thợ phải dò lại từ đầu mỗi lần máy có chuyện về điện.
• Bỏ qua danh mục đồ đi kèm, tới lúc nhận mới phát hiện thiếu bộ khuôn đúng cỡ đang cần.
• Nghe kể lịch sử sửa chữa mà không ghi lại vào biên bản có chữ ký hai bên.
• Chuyển tiền xong mới bàn tới phần mô tả máy trong giấy mua bán.