Động cơ bị thay không tự nó là điều xấu, nhưng nó đổi hai thứ người mua đang dựa vào để định giá: tuổi máy và cấu hình gốc. Phần này chỉ ra dấu nhìn thấy được ngay khi đứng trước máy, rồi nói phải kiểm thêm gì khi đã phát hiện.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Sáu dấu nhìn thấy ngay trên máy
| Nhìn thấy | Vì sao nó là dấu | Kiểm thêm gì |
|---|---|---|
| Động cơ sạch và mới hơn hẳn phần thân máy | Hai phần cùng đứng một chỗ thì bụi bám và gỉ phải tương đương nhau | Nhìn kỹ mặt bích và bu lông bắt: đồ mới thường lộ ở đó trước |
| Chân đế có lỗ bắt cũ bỏ trống bên cạnh lỗ đang dùng | Động cơ khác cỡ thì khoảng cách lỗ khác, phải khoan lỗ mới | Đếm số lỗ trống và xem mép lỗ mới có gọn không |
| Bu lông bắt động cơ khác cỡ hoặc khác kiểu đầu so với phần còn lại | Máy ra khỏi xưởng sản xuất thường đồng bộ về chủng loại bu lông | Xem thêm các mối ghép quanh đó có bị tháo ra chưa |
| Puly hoặc bánh răng đầu trục trông mới trong khi dây đai đã chai | Đổi động cơ thường kéo theo đổi puly cho khớp đường kính trục | Hỏi đã đổi tỉ số truyền chưa, vì nó đổi tốc độ máy |
| Dây điện từ tủ tới động cơ mới hơn hoặc khác màu phần còn lại | Đấu lại động cơ thì đoạn dây đó được thay theo | Lần theo đoạn dây đó về tới tủ, xem có thêm mối nối giữa chừng |
| Nhãn động cơ ghi thông số lệch với nhãn máy hoặc với bảng ghi trên thân | Nhãn máy nói cấu hình gốc, nhãn động cơ nói thứ đang lắp | Chép lại cả hai rồi đối chiếu theo cách đọc nhãn động cơ |
Dấu thứ hai là dấu chắc chắn nhất trong sáu dấu vì lỗ khoan không xóa được, trong khi các dấu còn lại đều có thể chỉ là dấu của một lần bảo dưỡng lớn. Hai dấu trở lên cùng xuất hiện thì gần như chắc.
Thay động cơ không phải lúc nào cũng là điểm trừ
Có ca nó là điểm cộng: động cơ cũ hỏng hẳn và chủ trước thay bằng động cơ mới, đúng cỡ, lắp đúng cách. Khi đó người mua nhận một cụm còn nhiều tuổi thọ trên một thân máy đã hết khấu hao, và điều duy nhất cần là bằng chứng của lần thay đó.
Có ca nó trung tính: đổi từ động cơ chạy nguồn này sang nguồn khác để hợp với xưởng của chủ trước. Lúc đó phải kiểm nguồn điện của chính xưởng mình có hợp không trước khi chốt — xem chọn nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
Có ca nó là điểm trừ nặng: lắp đại một động cơ khác cỡ cho máy chạy được, kéo theo đổi puly và đổi cả tốc độ làm việc. Máy vẫn quay nhưng không còn chạy ở chế độ nó được thiết kế để chạy, và hậu quả rơi vào cụm truyền động — xem hệ truyền động của máy bẻ đai.
Ba thứ phải kiểm khi đã biết là đã thay
Thứ nhất, tốc độ làm việc thật của máy. Cách kiểm không cần dụng cụ: chạy một chu trình đầy đủ với phôi thật rồi bấm giờ, làm vài lần lấy nhịp trung bình, so với nhịp mà loại máy đó vẫn chạy ở xưởng khác mình từng thấy. Lệch nhiều thì hỏi tiếp về puly.
Thứ hai, phần điện phía sau. Động cơ mới thường kéo theo thay rơ le nhiệt và có khi cả cầu dao, và đây là chỗ hay được làm tạm nhất. Mở tủ nhìn xem có mối nối quấn băng, có thiết bị khác chủng loại lẫn vào không — dấu hiệu tủ đã bị can thiệp nhiều lần mô tả ở tủ điện máy nóng, bụi thép bám thiết bị.
Thứ ba, tải thật mà xưởng mình định chạy. Động cơ thay vào có thể đủ cho việc chủ trước làm mà không đủ cho việc mình định làm. Cách chắc là mang phôi đúng cỡ lớn nhất mình hay chạy tới thử, và tính lại phần công suất của cả xưởng theo tính tổng công suất điện xưởng.
Hỏi gì về lần thay đó
- Thay vì động cơ cũ hỏng hay vì muốn đổi nguồn điện, hai lý do dẫn tới hai kết luận khác hẳn.
- Thay cách đây bao lâu, và từ đó tới giờ máy chạy nhiều hay ít.
- Ai làm, thợ ngoài hay bên bán máy, còn giữ chứng từ không.
- Có đổi puly hay tỉ số truyền theo không, nếu có thì tốc độ hiện tại so với gốc ra sao.
- Có đổi theo phần bảo vệ điện phía sau không, hay giữ nguyên đồ cũ.
- Có còn giữ động cơ cũ không: động cơ cũ còn đó thường đi kèm câu chuyện thật hơn.
Ảnh hưởng tới giá nên tính thế nào
Cộng vào giá phần việc mình sẽ phải làm sau khi mua: kiểm lại toàn bộ phần điện, thay những thứ đang là đồ tạm, và có thể chỉnh lại tốc độ. Cách cộng có ở tính chi phí sửa máy cũ cộng vào giá mua.
Trừ ra phần giá trị thật mà động cơ mới mang lại, nếu có bằng chứng của lần thay. Không có bằng chứng thì phần này gần như bằng không vì không ai biết động cơ đó đã chạy bao lâu trước khi được lắp vào đây.
Và ghi phát hiện này vào biên bản lúc nhận, vì nó là thứ khó tranh cãi lại nhất về sau — theo biên bản tình trạng máy cũ lúc nhận.
Sai lầm thường gặp
- Thấy động cơ mới sáng bóng rồi kết luận máy còn tốt, trong khi đó là dấu của một lần can thiệp.
- Bỏ qua các lỗ bắt cũ bỏ trống ở chân đế, dấu chắc chắn nhất và cũng dễ thấy nhất.
- Không đối chiếu nhãn động cơ với nhãn máy, hai tờ nói hai chuyện khác nhau.
- Quên hỏi có đổi puly theo không, nên không biết tốc độ máy đã lệch khỏi thiết kế.
- Chỉ kiểm động cơ mà không mở tủ nhìn phần điện phía sau, nơi hay làm tạm nhất.
- Thử máy bằng phôi của bên bán thay vì phôi đúng cỡ lớn nhất mình định chạy.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Sáu dấu nhìn thấy ngay: động cơ sạch và mới hơn hẳn thân máy, chân đế có lỗ bắt cũ bỏ trống bên cạnh lỗ đang dùng, bu lông bắt động cơ khác cỡ hoặc khác kiểu đầu so với phần còn lại, puly đầu trục trông mới trong khi dây đai đã chai, dây điện tới động cơ mới hơn hoặc khác màu, và nhãn động cơ ghi thông số lệch với nhãn máy.
Các lỗ bắt cũ bỏ trống ở chân đế, vì lỗ đã khoan thì không xóa được. Động cơ khác cỡ thì khoảng cách lỗ khác nên phải khoan lỗ mới, và lỗ cũ nằm lại đó. Các dấu khác đều có thể chỉ là dấu của một lần bảo dưỡng lớn, nhưng hai dấu trở lên cùng xuất hiện thì gần như chắc.
Tùy lý do thay. Thay vì động cơ cũ hỏng, lắp đúng cỡ và có bằng chứng thì là điểm cộng vì cụm đó còn nhiều tuổi thọ. Thay để đổi nguồn điện cho hợp xưởng chủ trước thì trung tính, chỉ cần kiểm nguồn xưởng mình. Lắp đại động cơ khác cỡ kéo theo đổi puly và đổi tốc độ làm việc mới là điểm trừ nặng.
Ba thứ. Tốc độ làm việc thật, kiểm bằng cách chạy chu trình đầy đủ với phôi thật rồi bấm giờ vài lần lấy nhịp. Phần điện phía sau động cơ gồm rơ le nhiệt và cầu dao, nơi hay làm tạm nhất, mở tủ xem có mối nối quấn băng không. Và tải thật mà xưởng mình định chạy, thử bằng phôi cỡ lớn nhất mình hay dùng.
Cộng vào giá phần việc mình sẽ phải làm sau khi mua gồm kiểm lại toàn bộ phần điện, thay những thứ đang là đồ tạm và có thể chỉnh lại tốc độ. Trừ ra phần giá trị động cơ mới mang lại nếu có bằng chứng của lần thay. Không có bằng chứng thì phần này gần như bằng không vì không ai biết động cơ đó đã chạy bao lâu.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn