Cộng công suất các máy, nhân hệ số đồng thời ra công suất tính toán, rồi quy ra dòng điện: 3 pha thì chia (1,732 × 380 × cosφ), 1 pha thì chia (220 × cosφ). Xưởng 3 máy tổng 7,4kW ở hệ số 0,7 cần khoảng 9,84A khi dùng 3 pha, nhưng tới 29,43A nếu chạy 1 pha.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Vì sao không cộng thẳng công suất các máy?
Tổng công suất ghi trên nhãn các máy là công suất ĐẶT — mức cần nếu mọi máy cùng chạy đủ tải một lúc. Xưởng máy gia công sắt thực tế ít khi như vậy: máy cắt đang cắt thì máy bẻ đai đang chờ phôi, máy uốn đang đổi khuôn. Dùng công suất đặt để tính sẽ ra con số lớn hơn nhu cầu thật.
Hệ số đồng thời là tỷ lệ giữa phần công suất thật sự dùng cùng lúc và tổng công suất đặt. Đây là con số bạn chọn theo cách tổ chức ca của mình — xưởng chạy tuần tự từng máy thì hệ số thấp, xưởng chạy dây chuyền đồng bộ thì hệ số cao, xem cách bố trí dây chuyền gia công cốt thép.
Ví dụ cộng công suất cho xưởng 3 máy
| Máy | Công suất động cơ | Căn cứ số liệu |
|---|---|---|
| Máy cắt sắt model-class GQ40 | 2,2kW | 3 nguồn catalogue đồng thuận — xem bảng tra GQ40 |
| Máy uốn sắt model-class GW40 | 3kW | Nguồn công bố 2,2–3kW tùy dòng — lấy đầu cao, xem GW40 và GW50 khác nhau ở đâu |
| Máy bẻ đai tự động (bản 1 pha) | 2,2kW | Dải công bố ~1,5–2,2kW — xem bảng tra máy bẻ đai |
| Tổng công suất đặt | 7,4kW | Phép cộng trực tiếp 2,2 + 3 + 2,2 |
Ba con số công suất đều là mức đã công bố sẵn trên site, đối chiếu từ các nguồn catalogue công khai — không phải thông số cam kết của một model cụ thể. Thay bằng công suất ghi trên nhãn chính những máy bạn có là ra số đúng cho xưởng bạn.
Quy công suất ra dòng điện thế nào?
Với hệ số đồng thời 0,7: công suất tính toán = 7,4 × 0,7 = 5,18kW. Giả sử nhãn động cơ ghi cosφ 0,8 — trị số này đọc trên chính nhãn máy, không lấy số chung. Dòng điện 3 pha 380V = 5.180 ÷ (1,732 × 380 × 0,8) ≈ 9,84A. Dòng điện 1 pha 220V cùng công suất = 5.180 ÷ (220 × 0,8) ≈ 29,43A.
Tỷ lệ giữa hai con số là 1,732 × 380 ÷ 220 ≈ 2,99 — nghĩa là cùng một lượng công suất, chạy 1 pha rút dòng gấp gần ba lần chạy 3 pha. Đây là lý do kỹ thuật đằng sau lời khuyên chọn 3 pha cho xưởng chạy đều, đã nói ở trang chọn nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
| Đại lượng | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Công suất tính toán | 7,4kW × 0,7 | 5,18kW |
| Dòng điện 3 pha 380V | 5.180 ÷ (1,732 × 380 × 0,8) | ≈9,84A |
| Dòng điện 1 pha 220V | 5.180 ÷ (220 × 0,8) | ≈29,43A |
| Tỷ lệ 1 pha / 3 pha | 1,732 × 380 ÷ 220 | ≈2,99 lần |
Hệ số 1,732 là căn bậc hai của 3 trong công thức công suất ba pha; 380V và 220V là hai cấp điện áp hạ áp phổ biến đã nêu ở trang chọn nguồn điện theo công trường. Hệ số đồng thời 0,7 và cosφ 0,8 trong ví dụ là số minh họa — thay bằng số của xưởng và nhãn máy bạn.
Con số dòng điện này dùng để làm gì?
Nó là dữ liệu ĐẦU VÀO để đặt câu hỏi đúng, không phải kết quả cuối. Dùng nó khi làm việc với đơn vị điện để nói rõ nhu cầu: xưởng cần khoảng bao nhiêu ampe ở cấp điện áp nào, có cần nâng công suất trạm hay không, chi phí và thời gian kéo điện 3 pha ra sao.
Việc chọn tiết diện dây dẫn, chọn thiết bị đóng cắt và bảo vệ thì KHÔNG tính trên trang này — đó là thiết kế điện, phải do đơn vị có chuyên môn tính theo chiều dài tuyến dây, cách đi dây, nhiệt độ môi trường và dòng khởi động của từng động cơ. Dòng khởi động của động cơ lớn hơn dòng định mức nhiều lần, nên tính thiết bị bảo vệ theo dòng định mức là sai — điểm này cũng đã lưu ý ở trang chọn nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
Kết quả tính ở đây là dòng ĐỊNH MỨC lúc chạy ổn định. Đừng dùng nó làm căn cứ duy nhất để chọn aptomat hay dây dẫn: hãy đưa cả tổng công suất đặt, hệ số đồng thời và danh sách công suất từng máy cho đơn vị thiết kế điện, để họ tính đủ cả dòng khởi động và điều kiện lắp đặt thực tế.
Còn thiếu phụ tải nào trong phép cộng?
- Chiếu sáng xưởng và quạt thông gió — công suất nhỏ nhưng chạy suốt ca.
- Máy nén khí, máy hàn, máy mài cầm tay nếu xưởng có — máy hàn đặc biệt đáng kể vì rút dòng lớn theo đợt.
- Cầu trục, tời nâng nếu dùng để chuyển thép nặng trong xưởng — xem cách bố trí mặt bằng xưởng gia công thép để rà đủ thiết bị theo từng khu.
- Phần dự phòng cho máy sẽ mua thêm — cộng trước sẽ khỏi phải nâng lại đường điện sau, xem trang đầu tư máy gia công sắt cho xưởng.
Sai lầm thường gặp
- Dùng tổng công suất đặt để đặt vấn đề với đơn vị điện mà không nhân hệ số đồng thời — nhu cầu bị khai lớn hơn thực tế.
- Nhân hệ số đồng thời quá thấp cho xưởng chạy dây chuyền đồng bộ — thiếu công suất đúng lúc mọi máy cùng chạy.
- Bỏ cosφ khỏi công thức — dòng tính ra thấp hơn dòng thật, dẫn tới chọn thiết bị dưới ngưỡng cần.
- Lấy dòng định mức làm căn cứ chọn thiết bị bảo vệ mà bỏ dòng khởi động — thiết bị nhảy ngay khi khởi động máy lớn.
- Chỉ cộng các máy gia công chính, bỏ chiếu sáng, quạt, máy hàn và cầu trục — hóa đơn và đường dây thì gánh cả những phụ tải đó.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không có số chung — nó phản ánh cách tổ chức ca của chính xưởng bạn. Cách xác định thực tế: đếm xem trong một ca điển hình có bao nhiêu máy thật sự chạy cùng lúc và ở mức tải nào, rồi lấy tỷ lệ so với tổng công suất đặt.
Đọc trên nhãn động cơ của chính máy đó (thường ghi cùng công suất và dòng định mức). Không nên lấy một số chung vì cosφ khác nhau theo loại và cỡ động cơ, và ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tính ra.
Vì công thức: dòng 3 pha chia cho (1,732 × 380 × cosφ) còn 1 pha chia cho (220 × cosφ). Tỷ lệ giữa hai mẫu số là 1,732 × 380 ÷ 220 ≈ 2,99. Cùng một công suất, điện áp thấp hơn thì dòng phải lớn hơn.
Không nên. Đây là dòng định mức lúc chạy ổn định; chọn dây và thiết bị đóng cắt còn phải tính dòng khởi động, chiều dài tuyến dây, cách đi dây và nhiệt độ môi trường — thuộc phần thiết kế điện, cần đơn vị có chuyên môn tính.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn