Giá ghi trên tờ rao không phải giá thật của một chiếc máy cũ. Giá thật là giá đó cộng với mọi việc phải làm để máy vào được sản xuất. Phép cộng này làm được ngay sau buổi xem máy, và nó thường đổi thứ tự giữa các chiếc đang cân nhắc.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Ba nhóm khuyết điểm, khác nhau về tính chất chi phí
| Nhóm | Ví dụ | Tính chất chi phí |
|---|---|---|
| Việc chắc chắn phải làm, biết trước phạm vi | Thay dầu và lọc, làm lại tấm che, lắp lại nút dừng khẩn, thay dây điện đã nứt | Cộng thẳng vào giá, vì nó không phải rủi ro mà là việc đã nhìn thấy |
| Việc chắc phải làm nhưng chưa biết hết phạm vi | Dọn lại tủ điện đã đấu chắp nhiều đợt, xử một chỗ rò thủy lực | Cộng phần thấy được, và ghi riêng phần chưa mở ra được để mặc cả tiếp |
| Việc có thể phải làm, phụ thuộc vào thứ chưa kiểm được | Cụm kín chưa tháo xem, bo mạch điều khiển, độ mòn bên trong hộp giảm tốc | Không cộng thành tiền mà chuyển thành điều khoản, hoặc thành lý do đi xem lại |
Nhóm thứ ba là chỗ hay sai nhất: cộng nó thành tiền thì thành đoán, mà bỏ qua nó thì thành liều. Cách giữa là biến nó thành điều khoản chạy thử khi nhận, tức chuyển rủi ro thành điều kiện giao dịch thay vì thành con số.
Lấy giá từng phần trước khi ngồi vào mặc cả
Hỏi giá vật tư và giá công cho từng việc thuộc nhóm một, hỏi ở nơi mình vẫn mua và vẫn thuê. Việc này làm trước buổi mặc cả, vì lúc đang ngồi với bên bán thì không ai tra kịp, và con số đưa ra không có căn cứ thì cũng không thuyết phục được ai.
Với phần phụ tùng thì hỏi luôn thời gian hàng về, vì thời gian cũng là chi phí — cách quy ra ở tính số ngày máy nằm chờ phụ tùng, còn cách tra khả năng kiếm được ở máy cũ còn kiếm được phụ tùng không.
Ghi danh sách theo đúng thứ tự đã thấy trên máy, vì thứ tự đó cũng là thứ tự dẫn bên bán đi qua từng khuyết điểm. Danh sách có thứ tự thuyết phục hơn hẳn một con số tổng, và nó cũng khó bị bác từng phần.
Hai khoản luôn bị bỏ quên
Khoản thứ nhất là thời gian từ lúc máy về tới lúc ra sản phẩm đạt. Trong khoảng đó xưởng chưa có thêm năng lực nào mà đã bỏ tiền ra, và với máy cũ thì khoảng này dài hơn máy mới — cách ước ở máy về bao lâu thì chạy được.
Khoản thứ hai là tháo dỡ và vận chuyển, khoản luôn có và luôn bị để ra ngoài phép so vì nó không thuộc về máy. Với máy nặng và bên bán ở xa thì khoản này đủ lớn để đổi kết luận — xem di dời máy sang công trường khác.
Cộng đủ hai khoản này rồi thì hai chiếc máy trông chênh nhau nhiều về giá rao có thể hóa ra ngang nhau, và đó chính là lúc phép cộng trả công.
Dùng con số đã cộng vào việc gì
- So giữa mấy chiếc đang cân nhắc bằng giá thật thay vì bằng giá rao.
- Mặc cả bằng danh sách có thứ tự thay vì bằng một con số tổng không giải thích được.
- Quyết định chuyển sang mua máy mới khi phần cộng thêm đã gần bằng khoảng chênh.
- Lên lịch và ngân sách cho phần việc ngay sau khi máy về.
- Quyết trả thêm để lấy chiếc có hồ sơ đầy đủ, xem giấy tờ đi kèm máy cũ.
- Đối chiếu ngược khi tới lượt mình bán, xem định giá máy của mình khi bán lại.
Khi nào phép cộng nói nên bỏ chiếc máy
Khi tổng phần phải làm thuộc nhóm một đã chiếm phần lớn khoảng chênh so với máy mới. Lúc đó người mua đang trả gần bằng giá máy mới để nhận một chiếc không bảo hành và chưa biết còn gì bên trong.
Khi nhóm ba quá lớn mà bên bán không chấp nhận bất cứ điều khoản chạy thử nào. Không cộng được thành tiền mà cũng không chuyển được thành điều khoản thì rủi ro đó không có chỗ nào để đặt xuống.
Và khi phần phải làm nằm ở cụm thuộc nhóm khó kiếm phụ tùng, vì lúc đó chi phí không còn là con số mà là thời gian chờ không xác định được — dấu nhận biết ở nhìn thế nào biết máy đã sửa chữa nhiều lần.
Sai lầm thường gặp
- So các chiếc đang cân nhắc bằng giá rao thay vì bằng giá rao cộng phần phải làm.
- Cộng thành tiền cả những thứ chưa mở ra kiểm được, biến phép cộng thành phép đoán.
- Bỏ hẳn nhóm chưa kiểm được thay vì chuyển nó thành điều khoản chạy thử khi nhận.
- Đưa ra một con số tổng khi mặc cả thay vì danh sách theo thứ tự đã thấy trên máy.
- Quên khoản tháo dỡ và vận chuyển vì nó không thuộc về bản thân chiếc máy.
- Quên khoảng thời gian từ lúc máy về tới lúc ra sản phẩm đạt.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Chia khuyết điểm thành ba nhóm. Nhóm chắc chắn phải làm và biết trước phạm vi như thay dầu, làm lại tấm che, thay dây nứt thì cộng thẳng vào giá. Nhóm chắc phải làm nhưng chưa biết hết phạm vi như dọn tủ điện đã đấu chắp thì cộng phần thấy được. Nhóm có thể phải làm như cụm kín chưa tháo xem thì chuyển thành điều khoản.
Vì cộng nó thành tiền là đoán, mà bỏ qua nó là liều. Cách giữa là biến nó thành điều khoản chạy thử khi nhận, tức chuyển rủi ro thành điều kiện giao dịch thay vì thành con số. Nếu bên bán không chấp nhận bất cứ điều khoản nào mà phần chưa kiểm được lại lớn thì rủi ro đó không có chỗ nào để đặt xuống.
Thời gian từ lúc máy về tới lúc ra sản phẩm đạt, khoảng mà xưởng đã bỏ tiền mà chưa có thêm năng lực nào, và với máy cũ thì khoảng này dài hơn máy mới. Và chi phí tháo dỡ cùng vận chuyển, khoản luôn có nhưng hay bị để ngoài phép so vì nó không thuộc về bản thân chiếc máy.
Bằng danh sách, xếp theo đúng thứ tự đã thấy trên máy, vì thứ tự đó dẫn bên bán đi qua từng khuyết điểm. Danh sách có thứ tự thuyết phục hơn một con số tổng và cũng khó bị bác từng phần. Giá từng việc thì hỏi trước buổi mặc cả ở nơi mình vẫn mua và vẫn thuê, vì lúc đang ngồi với bên bán thì không tra kịp.
Khi tổng phần chắc chắn phải làm đã chiếm phần lớn khoảng chênh so với máy mới, vì lúc đó đang trả gần bằng giá máy mới để nhận một chiếc không bảo hành. Khi phần chưa kiểm được quá lớn mà bên bán không chấp nhận điều khoản chạy thử nào. Và khi phần phải làm nằm ở cụm thuộc nhóm khó kiếm phụ tùng.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn