Cuộn thép nên nằm trên giá xả quay khi dây kéo ra, hãm nhẹ để không quay lố lúc máy dừng. Rút dây qua đầu một cuộn đứng yên thì mỗi vòng dây rời cuộn là thêm một vòng xoắn vào phôi. Dây buộc chỉ cắt khi cuộn đã nằm yên trên giá và đầu dây ngoài đã được giữ.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Vì sao khâu xả cuộn quyết định phôi ra máy?
Máy duỗi nắn được độ cong thép cuộn mang theo từ lúc quấn. Nó không sửa được những thứ sinh ra ngay trước cửa máy: dây mang xoắn vì cách rút, dây bị giật từng nhịp vì cuộn kẹt hoặc rối, dây kéo lê trên nền mang cát bụi vào cụm con lăn.
Những lỗi đó không báo lỗi trên máy. Chúng hiện ra ở chỗ khác: phôi xoắn đưa sang máy bẻ đai cho ra đai vênh không nằm phẳng; cát bụi theo dây vào con lăn để lại vết trên bề mặt, xem thép duỗi bị hằn vết con lăn. Gặp các triệu chứng đó, kiểm khâu xả cuộn trước khi chỉnh con lăn.
Giá xả quay hay cuộn đứng yên: khác nhau ở đâu?
| Cách đặt cuộn | Dây rời cuộn thế nào | Hậu quả lên phôi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cuộn nằm trên giá xả QUAY, dây kéo ra theo phương tiếp tuyến | Cuộn quay theo, từng vòng dây trải ra | Không thêm xoắn | Rủi ro là giá quay lố khi máy dừng — cần hãm nhẹ |
| Cuộn nằm yên, dây rút ra vòng qua đầu cuộn | Mỗi vòng dây phải vòng qua mép cuộn để rời ra | Mỗi vòng dây rời cuộn là thêm một vòng xoắn quanh trục phôi | Tránh khi phôi đi tiếp sang máy bẻ đai |
| Cuộn nằm yên, dây kéo ngang từ mặt bên | Vòng dây bị lôi xổ ra khỏi cuộn | Vòng ngoài xổ, dễ vắt chéo vòng trong thành rối | Không nên dùng |
| Cuộn đặt thẳng trên nền, dây kéo lê | Dây cọ nền trước khi vào máy | Bám cát bụi, trầy bề mặt; cát theo dây vào cụm con lăn | Không nên dùng |
Vòng xoắn ở hàng thứ hai là hình học thuần, không phải số đo: một vòng dây vòng qua mép cuộn để rời ra thì thanh buộc phải xoay đủ một vòng quanh trục của nó. Thử bằng cách kẻ vạch dọc trên dây rồi rút vài vòng qua đầu cuộn — vạch sẽ xoắn quanh thanh. Kiểu giá xả và tải giá chịu được: đang cập nhật — đọc theo hồ sơ của đúng máy và khối lượng ghi trên nhãn cuộn.
Đặt cuộn lên giá: làm trước khi đụng tới dây buộc
- Nâng cuộn bằng thiết bị phù hợp với khối lượng ghi trên nhãn cuộn; không lăn cuộn trên nền rồi bẩy lên giá — va đập lúc lăn là nguồn làm cuộn xẹp và rối.
- Đặt cuộn đúng chiều để đầu dây ra tiếp tuyến về phía cửa máy. Đặt ngược thì đầu dây phải vòng ngược lại, và dây vào máy với một chỗ gập.
- Chỉnh chắn giữ vòng dây của giá ôm vừa cuộn: chắn quá xa thì vòng ngoài trượt khỏi giá, chắn quá sát thì dây cọ vào chắn.
- Tìm đầu dây ngoài cùng và giữ nó lại — buộc tạm vào giá hoặc kẹp — trước khi cắt dây buộc. Đầu dây tự do là thứ bật ra đầu tiên.
- Dọn lối giữa cuộn và máy: không để vật gì trên đường dây đi, không để dây chạm nền.
Cắt dây buộc cuộn theo thứ tự nào?
Các vòng dây trong cuộn được ép sát vào nhau lúc đóng cuộn và đang giữ một phần lực đàn hồi; dây buộc là thứ giữ lực đó lại. Cắt dây buộc là giải phóng phần lực đó: đoạn dây buộc vừa đứt bật ra, các vòng dây nới ra, đầu dây ngoài có thể văng.
Vì vậy cắt dây buộc là việc làm SAU khi cuộn đã nằm yên trên giá và đầu dây ngoài đã được giữ — không cắt khi cuộn còn treo trên thiết bị nâng hay còn nằm nghiêng. Cùng cơ chế đàn hồi này làm cuộn kẽm gai thành phẩm bung khi cắt dây buộc, xem đóng cuộn, bốc xếp kẽm gai.
- Đứng lệch sang một bên dây buộc định cắt, không đứng thẳng trước nó.
- Dùng kéo cắt có cán dài để tay ở xa điểm cắt; đeo găng và kính.
- Cắt lần lượt từng dây, quan sát cuộn nới ra sau mỗi lần cắt rồi mới cắt dây kế tiếp.
- Gom dây buộc đã cắt ra khỏi khu làm việc ngay — dây nằm trên nền quấn vào chân và cuốn vào giá đang quay.
Checklist chung khi đứng máy uốn, duỗi xem vận hành an toàn máy uốn, duỗi.
Cuộn bị rối: gỡ hay bỏ?
Cuộn rối là khi một vòng dây vắt chéo qua vòng khác nên lúc kéo nó tự khóa lại: máy kéo giật từng nhịp rồi dừng hẳn, hoặc kéo được nhưng dây vào máy với một chỗ gập. Rối thường sinh ra từ va đập lúc bốc xếp làm cuộn xẹp, hoặc từ việc kéo dây ngang ra từ mặt bên cuộn.
| Nhìn thấy gì | Việc nên làm |
|---|---|
| Vài vòng ngoài vắt chéo, phần trong còn xếp đều | Dừng máy, gỡ tay các vòng ngoài theo chiều ngược lúc chúng rời cuộn, rồi mới cho máy kéo tiếp |
| Chỗ vắt chéo nằm sâu, kéo ra thì các vòng khác bị lôi theo | Cắt dây ngay trước chỗ rối, bỏ đoạn rối, nạp lại đầu dây mới |
| Dây sắp vào máy đã có chỗ gập gấp khúc | Cắt bỏ đoạn gập trước khi nó tới cụm con lăn; không cố cho máy nắn qua |
| Cuộn xẹp méo cả khối, rối ở nhiều lớp | Để riêng cuộn đó, báo người phụ trách vật tư trước khi quyết dùng |
Luôn dừng máy trước khi đưa tay gỡ dây — dây đang bị kéo có thể giật đi bất ngờ. Phần mét bỏ vì rối là một khoản hao hụt riêng, cộng vào cách tính ở hao hụt khi duỗi cắt thép cuộn.
Giá xả quay lố khi máy dừng
Giá quay tự do thì khi máy dừng kéo, cuộn vẫn quay tiếp theo quán tính. Phần dây nhả thêm ra không có gì kéo nên chùng xuống thành vòng lỏng trên nền — lần kéo sau, vòng lỏng đó bị giật căng đột ngột hoặc vắt chéo thành rối.
Cách giữ là hãm nhẹ giá xả: đủ để cuộn dừng gần như cùng lúc với máy, không chặt tới mức máy phải giật mới kéo được dây ra. Mức hãm vừa chỉnh bằng quan sát: dừng máy vài lần và nhìn độ chùng của dây giữa giá và cửa máy.
Hãm quá chặt thì sinh lỗi ngược lại: dây bị kéo căng giật từng nhịp — cùng cơ chế với lỗi cấp dây ở dây thép đứt liên tục khi đan lưới, chỉ khác loại máy.
Đổi cuộn giữa lô
- Dừng máy trước khi đuôi cuộn cũ tuột khỏi dẫn hướng, trừ khi hồ sơ máy hướng dẫn cách khác.
- Bỏ đoạn đầu cuộn mới bị bẹp, gỉ hoặc gập trước khi nạp, và ghi lại số mét đã bỏ — cách trừ phần này khi quy đổi xem quy đổi cuộn thép ra số mét.
- Cắt đầu dây mới cho gọn, không để đầu bẹp hoặc toe — đầu bẹp khó lọt dẫn hướng và dễ kẹt ở cụm con lăn.
- Đo lại vài thanh đầu tiên của cuộn mới trước khi chạy tiếp lô: cuộn mới có thể thuộc lô thép khác.
- Nếu phôi đi tiếp sang máy bẻ đai, đặt vài đai đầu tiên của cuộn mới lên mặt phẳng — xoắn do đặt cuộn sai lộ ra rõ nhất ở đó.
So cuộn với thép cây theo hao hụt và mặt bằng — kể cả chỗ đặt giá xả — xem phôi thép cuộn hay thép cây.
Sai lầm thường gặp
- Rút dây qua đầu một cuộn đứng yên cho nhanh — phôi mang một vòng xoắn cho mỗi vòng dây rời cuộn.
- Cắt dây buộc khi cuộn còn treo trên thiết bị nâng hoặc còn nằm nghiêng.
- Đứng thẳng trước dây buộc lúc cắt.
- Để giá xả quay tự do, rồi đổ cho máy khi dây chùng và rối sau mỗi lần dừng.
- Cố cho máy nắn qua đoạn dây đã gập gấp khúc.
- Đưa tay gỡ rối khi máy chưa dừng hẳn.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Để cuộn nằm yên và rút dây qua đầu cuộn thì mỗi vòng dây rời cuộn là thêm một vòng xoắn quanh trục phôi — đây là hình học, không tránh được. Kéo ngang từ mặt bên thì vòng ngoài xổ và vắt chéo thành rối. Giá xả quay theo khi dây kéo ra là cách không thêm xoắn.
Chỉ cắt khi cuộn đã nằm yên trên giá và đầu dây ngoài đã được giữ. Đứng lệch sang một bên dây buộc, dùng kéo cắt có cán dài, đeo găng và kính, cắt lần lượt từng dây và quan sát cuộn nới ra trước khi cắt dây kế tiếp. Gom dây buộc khỏi nền ngay.
Vì giá xả quay tự do: máy dừng kéo nhưng cuộn vẫn quay tiếp theo quán tính và nhả thêm dây, dây chùng thành vòng lỏng, lần kéo sau bị giật căng hoặc vắt chéo. Hãm nhẹ giá xả để cuộn dừng cùng máy, nhưng không hãm chặt tới mức máy phải giật mới kéo được.
Tùy vị trí rối. Vài vòng ngoài vắt chéo thì dừng máy và gỡ tay. Chỗ rối nằm sâu thì cắt trước chỗ rối, bỏ đoạn rối và nạp lại đầu mới. Dây đã gập gấp khúc thì cắt bỏ trước khi vào con lăn. Cuộn xẹp méo cả khối thì để riêng và báo người phụ trách vật tư.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn