Duỗi cắt từ thép cuộn có ba khoản hao hụt: đoạn đầu cuộn phải cắt bỏ, phôi dùng để chỉnh máy đầu ca, và đoạn cuối cuộn không đủ một chiều dài cắt. Hai khoản đầu là số cố định cho cả cuộn, khoản cuối nhỏ hơn một chiều dài cắt — nên tổng hao hụt gần như không đổi dù cắt thanh dài hay ngắn.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Ba khoản hao hụt khi duỗi cắt là gì?
- Đoạn đầu cuộn: phần bị cong gãy, xây xát hoặc gỉ do bảo quản, cắt bỏ trước khi vào máy.
- Phôi chỉnh máy: đoạn chạy thử để căn con lăn nắn và căn cữ chiều dài cho tới khi thanh ra đạt.
- Đoạn cuối cuộn: phần còn lại ngắn hơn một chiều dài cắt, không ra được thanh nào nữa.
- Ba khoản này khác hẳn hao hụt do bẻ hỏng — khoản đó phụ thuộc tay nghề và tình trạng máy, cộng riêng.
Chỉ khoản thứ ba tính được bằng công thức thuần; hai khoản đầu phải ĐO trên chính cuộn thép và chính máy đang chạy, không có con số dùng chung cho mọi xưởng.
Quy từ khối lượng cuộn ra số mét bằng cách nào?
Thép cuộn bán theo kilogam nhưng máy làm việc theo mét, nên phải quy đổi trước: số mét = khối lượng cuộn ÷ khối lượng trên mỗi mét của đường kính đó. Khối lượng trên mét tra ở quy đổi thép cây ra kg — ví dụ thép phi 8 lấy 0,395 kg/m theo bảng đó.
Áp vào một cuộn ví dụ nặng 2.000 kg thép phi 8: 2.000 ÷ 0,395 ≈ 5.063 m. Đây là chiều dài GỘP, chưa trừ ba khoản hao hụt ở mục trên. Trước khi tính tiếp, hãy kiểm dải đường kính mà máy nhận được có bao gồm phi thép của cuộn hay không — xem bảng tra thông số máy duỗi cắt.
Số thanh cắt được và hao hụt thật là bao nhiêu?
| Chiều dài cắt | Mét còn lại sau khi trừ đầu cuộn và phôi chỉnh máy | Số thanh | Đoạn cuối dư | Tổng hao hụt |
|---|---|---|---|---|
| 11,7 m | 5.055,29 m | 432 thanh | 0,89 m | 8,89 m — 0,18% |
| 2,2 m | 5.055,29 m | 2.297 thanh | 1,89 m | 9,89 m — 0,20% |
Nguồn: bảng tự tính từ cuộn ví dụ 2.000 kg thép phi 8 (5.063,29 m theo quy đổi ở mục trên), trừ 3 m đầu cuộn và 5 m phôi chỉnh máy — hai con số ví dụ này phải thay bằng số bạn đo được trên cuộn và máy của mình. Số thanh lấy phần nguyên của phép chia, đoạn cuối dư là phần lẻ còn lại.
Vì sao duỗi từ cuộn ít hao hơn cắt từ cây?
Vì cắt từ cây để lại mẩu thừa LẶP LẠI trên từng cây, còn duỗi từ cuộn chỉ để lại một mẩu duy nhất ở cuối cuộn. Vẫn với chiều dài cắt 2,2 m: cắt từ cây ví dụ dài 11,7 m được 5 phôi và thừa 0,70 m mỗi cây, tức 5,98% và con số đó lặp lại ở mọi cây; duỗi từ cuộn ví dụ trên chỉ mất 0,20% cho cả cuộn. Khác biệt này lớn dần theo sản lượng và là một trong những lý do kinh tế của thiết bị duỗi cắt tự động — xem máy duỗi cắt tự động.
Đổi lại, thép cuộn cần thêm khâu nắn thẳng và cần mặt bằng cho lô xả, nên bài toán chọn phôi cuộn hay phôi cây không chỉ nằm ở tỷ lệ hao hụt. Về mặt cơ chế nắn và cắt, xem duỗi cắt sắt và trang nhóm máy duỗi cắt sắt.
Ghép hao hụt vào kế hoạch sản xuất thế nào?
- Bước 1 — Quy khối lượng từng cuộn ra mét theo đúng đường kính.
- Bước 2 — Trừ đoạn đầu cuộn và phôi chỉnh máy đo được thực tế.
- Bước 3 — Chia cho chiều dài cắt, lấy phần nguyên ra số thanh, phần lẻ là đoạn cuối dư.
- Bước 4 — So số thanh ra được với số thanh cần; thiếu thì tính tiếp sang cuộn kế.
- Bước 5 — Đổi số thanh sang thời gian máy theo cách tính thời gian duỗi thép theo mét dài để ra số ca.
Sai lầm nào làm hao hụt cuộn tăng vọt?
- Đổi chiều dài cắt giữa chừng khi cuộn đang chạy dở, khiến phải chỉnh lại cữ và tốn thêm một lượt phôi chỉnh máy.
- Cắt bỏ đầu cuộn quá tay theo thói quen thay vì cắt đúng tới chỗ thép còn lành.
- Bảo quản cuộn ngoài trời làm phần ngoài cuộn gỉ sâu, đoạn phải cắt bỏ dài hơn hẳn.
- Không ghi lại đoạn cuối dư của từng cuộn, nên không biết chiều dài cắt nào đang gây dư nhiều nhất.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không có con số chung — phụ thuộc tình trạng thực tế của từng cuộn (mức cong gãy, xây xát, gỉ do bảo quản). Cách làm đúng là xả dần và cắt tới khi thép còn lành rồi ghi lại con số đo được cho cuộn đó, dùng số của chính bạn thay cho con số ví dụ trong bài.
Gần như không, khi làm việc từ thép cuộn. Trong ví dụ của bài, chuyển từ chiều dài cắt 11,7 m sang 2,2 m chỉ làm tổng hao hụt nhích từ 0,18% lên 0,20%, vì hai khoản lớn nhất là đầu cuộn và phôi chỉnh máy đều không đổi. Với phôi cây thì ngược lại, chiều dài cắt ảnh hưởng rất mạnh.
Chỉ dùng được cho chi tiết ngắn có trong bản vẽ, và phải là thép đã nắn đạt. Không nối các đoạn cuối lại với nhau để lấy đủ chiều dài, vì mối nối làm sai kích thước và tạo điểm yếu trên thanh.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn