Thép thu hồi từ công trình tháo dỡ — đưa thẳng vào máy cắt được không?

Thép thu hồi mang theo những gì mà thép mới không có?

Bốn thứ, và chúng không cùng một loại rủi ro nên không xử chung được. Ba thứ đầu nhìn thấy và sờ thấy ngay trên cây thép, xưởng tự xử được. Thứ tư thì không nằm trên cây thép mà nằm ở chỗ nó đã từng ở đâu, và không phép đo nào tại xưởng dựng lại được.

Vì sao vữa bám hại lưỡi nặng hơn cả thép cứng?

Lưỡi cắt được thiết kế để cắt thép, tức để ăn vào một vật liệu dẻo và đồng nhất. Vữa và bê tông thì ngược lại: cứng, giòn, và quan trọng nhất là chứa hạt cốt liệu. Khi răng lưỡi gặp hạt cốt liệu, nó không cắt qua mà bị mài — cùng cơ chế với giấy nhám, chỉ khác là ở đây mặt nhám nằm trên thứ đang được cắt.

Đây cũng là chỗ sinh ra một vòng xoáy tự khuếch đại quen thuộc: lưỡi cùn thì thợ đẩy mạnh tay hơn cho nó ăn, đẩy mạnh thì răng ép sâu vào lớp vữa nhiều hơn, mòn nhanh thêm, lại càng phải đẩy. Giai đoạn cuối của vòng đó là mẻ răng và cháy xanh, và tới lúc ấy phần lưỡi hỏng không hồi lại được.

Cách chặn nằm ở đầu chứ không ở cuối: làm sạch cây trước khi đưa vào máy, chứ không phải tăng tần suất thay lưỡi. Một bàn chải sắt và vài phút cho mỗi bó rẻ hơn một lưỡi, và phép tính đó có thể dựng ra được — cách tính phần lưỡi tiêu hao trên mỗi tấn thép xem tính chi phí tiêu hao lưỡi cắt mỗi tấn.

Cây nào vữa bám thành mảng dày, cạo mãi không hết thì đừng cố cắt — đó là cây nên loại khỏi nhóm đưa vào máy, chứ không phải cây cần cắt cẩn thận hơn.

Thép cong thì cắt được, nhưng cắt ra có dùng được không?

Máy cắt không đòi cây thẳng tuyệt đối, nhưng nó đòi cây NẰM SÁT CỮ. Cây cong thì điểm tì vào cữ là một điểm chứ không phải một mặt, và cây có thể xoay nhẹ trong lúc lưỡi ăn vào. Kết quả là mặt cắt xiên và chiều dài lệch giữa các thanh — cùng nhóm triệu chứng đã mô tả ở phôi cắt ra dài ngắn không đều.

Vì thế với thép thu hồi, thứ tự đúng là NẮN TRƯỚC, CẮT SAU. Đây cũng là một trong các việc mà máy nắn sắt cây sinh ra để làm, xem máy nắn sắt cây. Nắn trước cũng làm lộ ra chỗ nào từng bị uốn gắt, và đó là thông tin cần cho bước sau.

Chỗ từng bị uốn rồi nắn lại đáng để ý riêng: thép đã biến dạng một lần thì cứng thêm và bớt dẻo đi ở đúng chỗ đó. Nếu phôi này còn đi tiếp sang máy bẻ đai, chỗ đó chính là nơi dễ nứt khi bẻ — cơ chế và cách đọc vết nứt xem đai bị nứt ở góc bẻ, trang này không chép lại.

Mác thép không truy được thì xưởng quyết tới đâu?

Tới đúng hai việc: ĐO và BÁO. Xưởng đo được đường kính thật, đếm được số lượng, ghi được nó thu hồi từ đâu và ngày nào. Xưởng không xác định được mác thép bằng mắt, và cũng không phải nơi quyết định một lô thép không rõ nguồn được dùng cho cấu kiện nào — đó là quyết định kỹ thuật thuộc hồ sơ thiết kế.

Ranh này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó, vì thép thu hồi hay được dùng theo lối "để dành cho hạng mục phụ" mà không ai viết ra hạng mục phụ là hạng mục nào. Việc cần làm là báo kèm số đo thật và nguồn gốc, rồi để bên thiết kế trả lời — cùng nguyên tắc đã áp cho lô đai lệch bản vẽ ở bản vẽ cốt thép đổi sau khi đã bẻ xong lô đai.

Trước khi báo thì kiểm phần kiểm được đã, và phần đó có sẵn danh mục — xem tiêu chí kỹ thuật cần kiểm khi nhận thép. Với thép thu hồi thì thêm một dòng: ghi rõ nó là thép thu hồi ngay trên thẻ bó, ở cùng chỗ ghi lô và ngày. Thẻ này là thứ duy nhất ngăn lô đó lặng lẽ chảy vào hàng mới sau vài tuần nằm kho.

Và giữ nó TÁCH khỏi phôi của lô mới ngay từ bãi để, đừng để chung chồng rồi tin vào trí nhớ. Lý do đã nói ở đai bị nứt ở góc bẻ: thép lạ lẫn vào phôi lô mới tạo ra lỗi rải rác, không theo quy luật nào, và đó là kiểu lỗi tốn nhiều công truy nhất.

Nhận gia công thép khách mang tới thì khác gì?

Khác ở chỗ trách nhiệm được chia lại, và nó phải được chia TRƯỚC khi máy chạy chứ không phải sau khi lưỡi hỏng. Phần rủi ro của việc nhận phôi khách đã có trang riêng ở nhận gia công cắt thuê: chi phí và rủi ro; phần thêm cho thép thu hồi là ghi vào phiếu nhận tình trạng nhìn thấy lúc nhận.

• Ghi trên phiếu nhận: thép thu hồi, mức vữa bám, có dây buộc hay vật lạ, có cong hay không.
• Chụp lại bó thép lúc nhận — ảnh này rẻ và nó trả lời được câu hỏi "cong từ trước hay do xưởng" sau này.
• Thống nhất trước ai làm sạch: khách làm trước khi mang tới, hay xưởng làm và tính công.
• Nói rõ xưởng không xác định mác thép, và không nhận trách nhiệm về việc lô đó dùng vào đâu.
• Cắt thử một hai thanh trước khi nhận trọn bó — phát hiện vật lạ ở thanh đầu rẻ hơn ở thanh thứ ba mươi.

Sai lầm thường gặp

• Đưa thẳng thép thu hồi vào máy vì "thép nào chẳng là thép", rồi đổ lỗi lưỡi kém khi lưỡi mòn nhanh.
• Tăng tần suất thay lưỡi thay vì làm sạch cây trước khi cắt.
• Cố cắt cây vữa bám thành mảng dày thay vì loại nó ra khỏi nhóm đưa vào máy.
• Cắt trước rồi mới nắn, nên chiều dài đã lệch sẵn từ lúc cắt.
• Bỏ qua chỗ từng bị uốn rồi nắn lại, để phôi đó đi tiếp sang máy bẻ đai.
• Xưởng tự quyết lô thép không rõ mác dùng cho hạng mục nào, thay vì đo, báo và chờ bên thiết kế.
• Không ghi "thép thu hồi" lên thẻ bó, nên sau vài tuần nằm kho nó lẫn vào hàng mới.
• Nhận phôi khách mang tới mà không ghi tình trạng lúc nhận, đến khi tranh luận thì không còn bằng chứng.