Nhận cắt gia công thuê cho xưởng khác — chốt gì trước khi nhận?

Vì sao "máy đang rảnh, nhận thêm cho vui" thường lỗ?

Lập luận quen thuộc là: máy đã mua rồi, điện thì ⛔ không đáng bao nhiêu, nên nhận thêm việc là lãi ròng. Lập luận đó bỏ sót ba khoản. Thứ nhất là tiêu hao — lưỡi cắt mòn theo lượng thép đi qua, và có công thức riêng ở tính chi phí lưỡi cắt mỗi tấn. Thứ hai là thời gian của người đứng máy. Thứ ba, và đắt nhất: việc của khách chen vào lịch của chính bạn, nên một hôm khách giục là hôm đó công trình của bạn chậm.

Khoản thứ ba ⛔ không hiện trong bất kỳ phép tính nào nếu bạn tính theo kiểu "chi phí biên". Nó chỉ hiện ra khi bạn hỏi: nếu tuần này máy chạy hết công suất cho việc của mình thì đơn của khách nằm ở đâu. Trả lời được câu đó trước khi nhận thì mới biết mình đang bán GIỜ MÁY DƯ hay đang bán CHỖ của việc chính.

Đây cũng chính là câu hỏi mà bên đi đặt đang cân nhắc từ phía ngược lại — xem tự bẻ đai hay đặt mua đai bẻ sẵn. Biết bên kia đang so gì giúp bạn chốt điều khoản đúng chỗ họ quan tâm, thay vì chỉ đua đơn giá.

Bốn thứ phải chốt trước khi nhận đơn

Tính theo tấn, theo lát cắt hay theo giờ máy?

Ba cách tính ⛔ không tương đương nhau, vì chi phí thật của bạn ⛔ không tỷ lệ với cùng một thứ. Tiêu hao lưỡi đi theo lượng thép cắt qua. Thời gian người và máy đi theo SỐ LÁT CẮT — cắt một trăm đoạn ngắn từ cùng khối lượng thép tốn hơn hẳn cắt mười đoạn dài. Còn tiền thuê mặt bằng và khấu hao đi theo giờ.

Vì thế cách tính an toàn nhất phụ thuộc loại đơn. Đơn nhiều đoạn ngắn, cùng cỡ, số lượng lớn thì tính theo LÁT CẮT phản ánh đúng công sức nhất — thời gian ước được theo tính tổng thời gian cắt cho lô hàng. Đơn ít đoạn, thép nặng thì tính theo TẤN gọn hơn cho cả hai bên. Đơn lắt nhắt, nhiều cỡ, phải đổi cữ liên tục thì chỉ có tính theo GIỜ MÁY mới ⛔ không lỗ, vì phần lớn thời gian là chuẩn bị chứ ⛔ không phải cắt.

Nếu chốt theo tấn cho một đơn toàn đoạn ngắn, bạn đang nhận phần việc nặng nhất với đơn giá của phần việc nhẹ nhất. Đây là ca lỗ phổ biến nhất, và nó lỗ ngay từ lúc ký chứ ⛔ không phải do làm ẩu.

Đầu mẩu thuộc về ai — chuyện nhỏ mà ăn hết phần lãi

Cắt từ cây thép luôn còn đoạn cuối ⛔ không dùng được cho đơn đó, cộng phần thép biến thành mạt ở mỗi lát cắt — phần sau tính được theo lượng thép mất do bề dày đĩa cắt. Với đơn lớn, tổng hai phần này ⛔ không nhỏ.

Vấn đề là chúng nằm ở xưởng bạn sau khi khách lấy hàng đi. Nếu hợp đồng ⛔ không nói gì, mặc định của khách thường là "thép của tôi, phần thừa cũng của tôi", còn mặc định của bạn thường là ngược lại. Chốt trước một dòng là xong; chốt sau thì thành chuyện.

Có một cách làm cả hai bên đều lợi: bạn nhận lập sơ đồ cắt để giảm đầu mẩu, và phần giảm được chia theo thỏa thuận. Cách lập xem tối ưu đầu mẩu khi cắt phôi — nó biến một khoản tranh chấp thành một lý do để khách quay lại.

Rủi ro ⛔ không nằm trong đơn giá

• Phôi khách cong, gỉ hoặc lẫn mác thép cứng hơn: lưỡi mòn nhanh bất thường và mặt cắt xấu — đọc vết theo lưỡi cắt mòn nhanh, cháy xanh, mẻ răng để chứng minh nguyên nhân đến từ phôi chứ ⛔ không từ máy bạn.
• Khách ⛔ không nói công đoạn sau: mép cắt đủ cho phôi thô nhưng ⛔ không đủ cho hàn hoặc lắp — hậu quả mô tả ở mặt cắt bavia, xiên, móp đầu.
• Đơn yêu cầu cắt thép hình trong khi máy của bạn dành cho thép cây — xem cắt thép hình khác cắt thép cây trước khi nhận, ⛔ đừng nhận rồi mới thử.
• Dung sai chiều dài: khách áp chuẩn của họ, bạn áp chuẩn của bạn. Nếu đơn liên quan thép xây dựng thì nền chung nằm ở dung sai thép theo TCVN — nêu ra để hai bên cùng nhìn một mốc.
• Máy hỏng giữa đơn của khách: bạn chịu cả việc chậm của khách lẫn việc chậm của mình. Đây là lý do ⛔ không nên nhận đơn dài hơn khoảng thời gian mà bạn tự tin về tình trạng máy.

Khi nào ⛔ nên nhận?

• Khi máy đang là nút thắt của chính công việc bạn — nhận thêm là tự làm chậm mình, tính theo bài toán năng suất máy cắt sắt.
• Khi đơn của khách toàn đoạn ngắn nhiều cỡ mà khách chỉ chấp nhận tính theo tấn.
• Khi khách ⛔ không nói được công đoạn sau, hoặc ⛔ không chịu ghi điều kiện nhận phôi.
• Khi phải giữ phôi của khách quá lâu trong khi mặt bằng đang chật.
• Khi đơn đòi cấu hình mà máy cắt sắt của bạn ⛔ không phủ — nhận rồi đi thuê ngoài để làm là đường mất kiểm soát cả chất lượng lẫn lãi.

Sai lầm thường gặp

• Báo giá theo tấn cho đơn toàn đoạn ngắn — nhận phần việc nặng nhất với đơn giá của phần việc nhẹ nhất, lỗ ngay từ lúc ký.
• Coi tiền điện là toàn bộ chi phí tăng thêm — bỏ sót tiêu hao lưỡi, thời gian người, và chỗ của việc chính.
• Nhận phôi ⛔ không kiểm — phôi xấu làm hỏng lưỡi và ra hàng lỗi, nhưng lúc đó rất khó chứng minh lỗi ở phôi.
• ⛔ Không hỏi công đoạn sau của khách — cùng một lát cắt, yêu cầu mép sạch hay ⛔ không quyết định cả cách cắt lẫn thời gian.
• Thỏa thuận miệng phần đầu mẩu — khoản này đủ lớn để thành tranh chấp, và luôn nổ ra sau khi việc đã xong.
• Nhận đơn dài hạn ngay lần đầu với khách mới — chưa biết họ giao phôi đúng hẹn ⛔ không, và cũng chưa biết mình có lãi thật ⛔ không.