Đai nhiều nhánh đo từng cạnh đều đúng mà lắp vào lồng vẫn kênh — vì sao?

Vì sao đo đủ cạnh vẫn lọt lỗi này?

Vì thước đo KHOẢNG CÁCH, còn lỗi này là lỗi về HƯỚNG. Một chiếc đai vuông có bốn cạnh; đo đủ bốn cạnh và bốn góc thì gần như khoá được hình dạng của nó, bởi cả hình nằm gọn trong một mặt phẳng.

Đai nhiều nhánh thì khác: ngoài khung ngoài, nó còn nhánh chạy ngang bên trong, và nhánh đó được tạo ra bằng những lần uốn thêm. Mỗi lần uốn thêm là một cơ hội để phần vừa uốn xoay nhẹ quanh trục của chính thanh — và khi đã xoay thì nhánh không còn nằm cùng mặt phẳng với khung.

Sai lệch mỗi lần rất nhỏ, nhưng đai nhiều nhánh có nhiều lần uốn hơn hẳn đai đơn nên nó cộng dồn. Cơ chế cộng dồn và chuyện lật thanh giữa hai góc làm thanh bị vặn đã mô tả ở thứ tự uốn thanh thép nhiều góc — trang này không chép lại cơ chế, chỉ nói phần khác đi khi vật uốn là ĐAI KHÉP KÍN.

Điểm khác đó quan trọng: thanh hở uốn nhiều góc thì sai lệch lộ ra ở ĐẦU CUỐI, nhìn thấy được ngay. Đai thì khép vòng, hai đầu gặp nhau ở móc, nên sai lệch không có chỗ nào để lộ ra — nó phân tán thành một độ vênh nhẹ trên cả chiếc, và chỉ hiện khi đặt xuống mặt phẳng.

Đặt xuống mặt phẳng — đọc gì?

Một mặt bàn phẳng hoặc một tấm ván đủ phẳng là đủ. Đặt chiếc đai xuống, rồi ấn nhẹ từng góc và nhìn.

Vì sao nó chỉ lộ ra lúc lắp, khi đã muộn?

Vì một chiếc đai vênh nhẹ vẫn lồng qua thép chủ được — nó chỉ chen chỗ. Chiếc thứ hai cũng vậy. Tới khi cả lô đai xếp vào lồng thì phần vênh cộng lại, các đai không còn song song với nhau, và cái lộ ra không phải là "đai sai" mà là "lồng không vào khuôn" hoặc "lớp bê tông bảo vệ chỗ dày chỗ mỏng".

Đây đúng kiểu hỏng lộ MUỘN đã nói ở đai bẻ xong bị mở góc do đàn hồi: lúc phát hiện thì cả lô đã bẻ xong, và việc phải làm lúc đó không còn là chỉnh máy nữa mà là xử một lô thành phẩm.

Và vì triệu chứng hiện ở CÔNG TRƯỜNG chứ không ở xưởng, nó hay bị quy cho khâu lắp. Cách phân định rẻ nhất: lấy vài chiếc đai từ chính bó đó đặt xuống mặt phẳng. Chúng nằm sát thì vấn đề ở khâu lắp; chúng cập kênh thì vấn đề đi ra từ xưởng, và bó đó cần được truy theo thẻ — xem bó và gắn thẻ đai thành phẩm.

Chặn ở xưởng: ba việc nhỏ trước khi chạy lô

Cả ba đều nằm ở chiếc đầu tiên, và cả ba cộng lại tốn ít hơn một lần xử lô.

• Bẻ MỘT chiếc rồi đặt xuống mặt phẳng NGAY — trước cả khi đo cạnh. Nếu nó đã cập kênh thì mọi số đo sau đó không còn ý nghĩa.
• Với đai nhiều nhánh, kiểm riêng phần nhánh: giữ khung áp mặt bàn rồi nhìn nhánh có chạm bàn không.
• Giữ nguyên hướng đặt thanh qua TẤT CẢ các lần uốn, không chỉ lần đầu — đây là chỗ sai lệch sinh ra.
• Chiếc mẫu đã đạt thì giữ lại làm dưỡng so hình cho cả lô, thay vì đo lại từng số ở các chiếc sau.
• Đổi phi thép hoặc đổi bộ khuôn thì làm lại cả ba việc trên, xem chọn và đổi bộ khuôn theo phi thép.

Lô đã bẻ xong mà cập kênh thì xử tới đâu?

Không nắn từng chiếc cho phẳng rồi giao. Nắn là bắt thép biến dạng thêm một lần nữa tại đúng những góc đã uốn, và những góc đó là chỗ đã yếu sẵn — cơ chế nứt tại góc bẻ xem đai bị nứt ở góc bẻ. Vết nắn cũng xoá mất bằng chứng về mức vênh thật.

Việc của xưởng là ĐO và BÁO: lấy mẫu theo đúng cách chọn mẫu đã mô tả ở một cây đai đo ra sai, xử cả lô, ghi mức vênh quan sát được, chụp ảnh chiếc đặt trên mặt phẳng, rồi báo bên thiết kế. Việc một lô đai vênh còn dùng được cho cấu kiện nào không phải quyết định của xưởng.

Tách bó ngay và giữ nguyên thẻ. Lô chờ quyết định mà nằm lẫn vào hàng mới là ca tốn công nhất, và nó phát sinh thêm chuyện bảo quản nếu để lâu ngoài trời — xem đai thành phẩm bị gỉ khi để lâu chưa lắp.

Sai lầm thường gặp

• Đo đủ cạnh và góc rồi kết luận đạt, không đặt chiếc nào xuống mặt phẳng.
• Đo chiếc mẫu bằng cách cầm trên tay — lỗi ra khỏi mặt phẳng chỉ lộ khi đai nằm xuống.
• Quy hiện tượng lồng không vào khuôn cho khâu lắp mà không lấy vài chiếc đai ra đặt thử.
• Giữ hướng đặt thanh ở lần uốn đầu rồi thả trôi các lần sau.
• Nắn từng chiếc cho phẳng rồi giao — chồng biến dạng lên góc đã yếu và xoá mất bằng chứng.
• Xưởng tự quyết lô đai vênh dùng cho cấu kiện nào.
• Để lô chờ quyết định nằm lẫn vào hàng mới.
• Bỏ chiếc mẫu đã đạt thay vì giữ lại làm dưỡng so hình cho cả lô.
• Coi mọi đai không phẳng là cùng một bệnh, trong khi lỗi móc và lỗi mặt phẳng cần hai cách xử khác nhau.