Đai bẻ xong để ngoài công trường vài tuần chưa lắp — bắt đầu gỉ thì còn dùng được không?

Vì sao đai để ngoài trời gỉ nhanh hơn để trong kho?

Thép gỉ khi có đồng thời hơi ẩm và oxy tiếp xúc bề mặt. Để trong kho có mái che, đai vẫn tiếp xúc không khí nhưng không trực tiếp hứng mưa và không đọng nước lâu trên bề mặt. Để ngoài trời, mỗi trận mưa để lại một lớp nước đọng trên các cạnh và tại điểm tiếp xúc giữa các đai xếp chồng — chính những điểm đọng nước lâu khô đó là nơi gỉ xuất hiện trước tiên và nặng nhất, không phải đều khắp bề mặt.

Đai vừa bẻ xong bề mặt còn "sạch" (chưa có lớp oxit bảo vệ tự nhiên hình thành theo thời gian trong điều kiện khô ráo), nên giai đoạn đầu sau khi bẻ thường gỉ nhanh hơn giai đoạn sau — đây là lý do đai mới bẻ để ngoài trời vài ngày đã thấy gỉ vàng trong khi thép cây nguyên bó (đã có sẵn một lớp oxit mỏng từ khi cán) chậm gỉ hơn.

Một thứ hay bị lẫn với gỉ khi nhìn lướt là vết dầu mỡ do chính máy để lại — vết đó đọc khác, truy khác và xử lý khác, xem dầu mỡ bám lên phôi và đai thành phẩm.

Đọc mức độ gỉ để biết còn dùng được không

Gỉ bề mặt có cần xử lý trước khi lắp không?

Với gỉ bề mặt nhẹ, cách làm phổ biến là làm sạch cơ học (bàn chải sắt, giấy nhám) ngay trước khi lắp, không cần hóa chất đặc biệt. Việc này nên làm ĐÚNG LÚC sắp lắp, không làm sớm rồi để lại ngoài trời thêm một đợt nữa — làm sạch sớm chỉ khiến bề mặt "sạch mới" đó gỉ trở lại nhanh như lúc vừa bẻ xong.

Việc gỉ bề mặt có ảnh hưởng tới liên kết giữa đai và bê tông hay không, và mức gỉ nào bắt buộc phải loại, là quyết định của người nghiệm thu cốt thép theo hồ sơ công trình — trang này không tự kết luận thay. Việc xưởng/đội thi công làm được là phân loại đúng mức độ theo bảng trên và báo sớm khi phát hiện gỉ nặng.

Cách kê xếp để giảm tốc độ gỉ khi phải chờ lắp lâu

Nguyên tắc chung khi phải lưu đai ngoài công trường lâu ngày: kê đai lên cách mặt đất, không đặt trực tiếp lên nền đất ẩm; che mái tạm nếu có thể, ít nhất che phần trên để giảm nước mưa đọng trực tiếp; và xếp thưa thay vì dồn thành khối dày để nước có chỗ thoát thay vì đọng giữa các lớp đai.

Việc bó và gắn thẻ đai thành phẩm để tránh lẫn lộn giữa các loại hình dạng đã có ở bó và gắn thẻ đai thành phẩm — kết hợp cách bó đó với việc kê cách mặt đất sẽ giảm cả hai rủi ro (lẫn lộn và gỉ) cùng lúc, không cần hai lần xử lý riêng.

Gỉ hay là vết khác? Hai thứ hay bị lẫn

VẾT DẦU MỠ do chính máy để lại: nhìn lướt dễ tưởng gỉ, nhưng nó đọc khác, truy khác và xử lý khác — xem dầu mỡ bám lên phôi và đai thành phẩm. Đáng chú ý là dầu làm CHẬM gỉ chứ không gây gỉ.

VẾT HẰN CON LĂN từ khâu duỗi: là vết cơ học có sẵn từ trước khi bẻ, xem thép duỗi bị hằn vết con lăn.

Và nếu chính CUỘN THÉP đã gỉ trước khi vào máy thì đó là bài toán vật tư đầu vào chứ không phải bảo quản thành phẩm — xem cuộn thép tồn kho bị gỉ trước khi duỗi và tiêu chí kiểm thép trước khi gia công.

Sai lầm thường gặp

• Đặt đai trực tiếp lên nền đất ẩm thay vì kê cách mặt đất.
• Xếp đai dồn thành khối dày, để nước đọng lâu giữa các lớp.
• Làm sạch gỉ bề mặt quá sớm rồi để lại ngoài trời thêm một đợt trước khi lắp.
• Tự kết luận đai còn dùng được hay phải loại mà không báo cho người nghiệm thu khi phát hiện gỉ nặng.
• Gộp chung kết luận cho cả khối đai dính gỉ vào nhau, không tách kiểm từng chiếc.
• Không đo lại đường kính tại điểm rỗ nặng nhất khi gỉ đã ăn sâu.