Ống hàn có một đường hàn chạy dọc thân, và chỗ uốn chia ống thành vùng bị kéo ở lưng cong với vùng bị nén ở bụng cong. Đặt đường hàn vào vùng trung hoà — tức hai bên hông chỗ uốn — là cách để nó không nằm ở chỗ chịu lực nặng nhất.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Ống hàn khác ống đúc ở chỗ nào khi đem uốn?
Ống đúc liền có thành đồng nhất quanh chu vi, nên xoay ống kiểu gì trước khi kẹp cũng không đổi kết quả. Ống hàn thì không: nó được cuốn từ băng thép rồi hàn khép lại theo một đường chạy dọc suốt thân, và đường đó là một dải vật liệu đã qua nung chảy, khác với phần thành còn lại.
Vì thế ống hàn có thêm MỘT biến mà ống đúc không có: hướng quay của ống lúc đưa vào khuôn. Cùng một cây ống, cùng một góc cài, xoay đường hàn ra lưng cong hay xuống bụng cong cho hai kết quả khác nhau — trong khi mọi thông số trên máy vẫn y nguyên.
Đây là lý do một lô ống uốn ra "lúc được lúc không" mà kiểm máy thì không thấy gì. Nếu triệu chứng là góc lệch mỗi cây một kiểu chứ không phải nứt hay móp, hãy loại trừ chuyện trượt khuôn trước ở ống trượt trong khuôn kẹp khi uốn, rồi mới quay lại biến hướng đường hàn.
Chỗ uốn chia ống thành mấy vùng, và đường hàn nên nằm vùng nào?
Ba vùng. Lưng cong — mặt ngoài chỗ uốn — bị KÉO giãn ra. Bụng cong — mặt trong — bị NÉN lại. Giữa hai vùng đó, ở hai bên hông, là vùng chịu ít nhất, và đó là chỗ đặt đường hàn.
| Đường hàn nằm ở | Nó chịu gì tại chỗ uốn | Nhìn thấy gì trên cây ống uốn thử | Ngưỡng số liệu |
|---|---|---|---|
| Hai bên hông (vùng trung hoà) | Chịu ít nhất trong ba vùng | Đường hàn còn thẳng, không dấu tách hay nhăn dọc theo nó | đang cập nhật |
| Lưng cong (mặt ngoài) | Bị kéo giãn cùng phần thành mỏng nhất của chỗ uốn | Dấu tách chạy dọc đúng đường hàn, hoặc mặt hàn nổi gờ lên | đang cập nhật |
| Bụng cong (mặt trong) | Bị nén, dồn vật liệu | Nếp nhăn bắt đầu ngay tại đường hàn rồi lan ra hai bên | đang cập nhật |
| Mỗi cây một hướng (không kiểm soát) | Mỗi cây chịu một kiểu | Cùng lô mà lỗi không giống nhau và không theo quy luật nào | đang cập nhật |
Cột "Ngưỡng số liệu" để trống: mức chịu kéo của mối hàn, bán kính nhỏ nhất uốn được cho từng loại ống hàn và việc một cây có dấu tách còn dùng được không là thông số của nhà sản xuất ống và hồ sơ thiết kế, không có mức dùng chung. Hàng cuối không phải một vị trí — nó là dấu hiệu cả lô đang chạy mà không ai kiểm hướng ống, xem mục dưới. Phân biệt nhăn do bán kính quá nhỏ với nhăn do đường hàn xem thêm ống thép bị móp, nhăn khi uốn.
Tìm đường hàn trên cây ống bằng cách nào?
Nhìn mặt trong đầu ống trước — đó là chỗ dễ thấy nhất, vì mối hàn để lại một gờ hoặc một vệt khác màu chạy dọc. Ống đã sơn hoặc đã mạ thì mặt ngoài không lộ rõ, nhưng nhìn vào lòng ống ở hai đầu vẫn thấy.
Cách thứ hai là sờ dọc thân: mối hàn để lại một sống nổi rất mảnh, ngón tay miết dọc nhận ra được kể cả khi mắt không phân biệt được màu. Cách này dùng được cho ống đã phủ lớp ngoài.
Tìm được rồi thì ĐÁNH DẤU ngay bằng phấn hoặc bút dạ ở cả hai đầu, không chỉ một đầu. Đánh dấu một đầu thì khi cây ống bị xoay giữa chừng không ai biết. Với ống mạ kẽm, chọn cách đánh dấu không cào vào lớp mạ — lý do xem uốn ống mạ kẽm: lớp mạ nứt, bong.
Khi ống không tìm được đường hàn bằng cả hai cách, đó là dấu hiệu nên hỏi lại bên cấp ống xem đây có phải ống hàn không — tiêu chí kiểm lúc nhận vật tư đã có ở tiêu chí kỹ thuật cần kiểm khi nhận thép.
Giữ nguyên hướng cho cả lô — làm thế nào cho không lệch?
Đánh dấu từng cây là bước một, nhưng nó chỉ có tác dụng nếu có một MỐC trên máy để căn dấu vào. Chọn một điểm cố định trên khuôn kẹp hoặc trên bàn máy làm mốc, rồi mọi cây đều đặt sao cho vạch dấu trùng mốc đó. Không căn bằng mắt theo "áng chừng hai bên hông".
Thanh uốn nhiều góc thì hướng đường hàn phải giữ đúng qua tất cả các lần kẹp, không chỉ lần đầu. Đây là chỗ dễ mất hướng nhất, và nó cộng dồn với sai số vốn có của việc uốn nhiều góc — xem thứ tự uốn thanh thép nhiều góc.
Việc căn hướng thêm thời gian vào mỗi cây, và thời gian đó phải nằm trong định mức chứ không để nó ăn vào phần dự phòng — cách đưa các thao tác phụ vào phép tính năng suất xem tính thời gian duỗi thép theo mét dài.
Cuối cùng, ghi hướng đã chọn vào cùng chỗ đang ghi góc bù và mốc lô ống, để lần sau gặp đúng loại ống đó không phải dò lại: ống uốn xong bị bung góc đã nêu cách ghi bộ thông số theo cặp "lô ống — bán kính khuôn".
Sai lầm thường gặp
- Coi ống hàn như ống đúc liền, kẹp vào khuôn theo tay quen mà không nhìn đường hàn ở đâu.
- Đánh dấu đường hàn ở một đầu cây ống, nên không phát hiện được khi cây bị xoay lúc đưa vào máy.
- Căn hướng bằng mắt theo "áng chừng hai bên hông" thay vì lấy một mốc cố định trên khuôn.
- Với thanh uốn nhiều góc, chỉ căn hướng ở lần kẹp đầu rồi thả trôi các lần sau.
- Thấy lô ống lúc được lúc không liền đi kiểm máy, trong khi biến đang trôi là hướng đường hàn chứ không phải thông số.
- Đánh dấu ống mạ bằng cách cào vạch lên lớp mạ.
- Không ghi lại hướng đã chọn, nên lô sau phải dò lại từ đầu.
- Kết luận ống kém chất lượng khi thấy dấu tách dọc mối hàn, mà không kiểm lại đường hàn lúc đó nằm ở lưng cong không.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Về hai bên hông chỗ uốn — tức vùng trung hoà giữa lưng cong bị kéo và bụng cong bị nén. Đó là vùng chịu ít nhất trong ba vùng, nên đường hàn nằm ở đó không phải gánh phần nặng nhất của biến dạng.
Nhìn vào lòng ống ở hai đầu — mối hàn để lại gờ hoặc vệt khác màu ở mặt trong, lớp phủ ngoài không che được chỗ này. Cách thứ hai là miết ngón tay dọc thân để nhận ra sống nổi rất mảnh của mối hàn.
Không cần. Ống đúc liền có thành đồng nhất quanh chu vi nên xoay kiểu gì cũng không đổi kết quả. Biến "hướng quay" chỉ phát sinh với ống hàn, vì nó có một dải vật liệu đã qua nung chảy chạy dọc thân.
Kiểm xem có ai đang căn hướng đường hàn không. Cùng cây ống, cùng góc cài, đặt đường hàn ra lưng cong hay xuống bụng cong cho hai kết quả khác nhau trong khi thông số máy y nguyên — đó là biến đang trôi mà bảng thông số không ghi.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn