Dây dẫn có ấm lên khi mang tải là chuyện bình thường, nên câu hỏi không phải nóng hay không mà là nóng ở đâu và nóng kiểu gì. Hai kiểu nóng dẫn tới hai kết luận khác hẳn, và phân biệt được chúng chỉ cần bàn tay.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Hai kiểu nóng, hai kết luận khác hẳn
Ấm đều dọc suốt chiều dài dây, cả đoạn cùng một mức, là kiểu liên quan tới tải và tiết diện dây. Kiểu này nói đường dây đang làm việc gần giới hạn của nó, và hướng xử là xem lại tiết diện cùng tổng tải — xem tính tổng công suất điện xưởng.
Nóng cục bộ tại một điểm, chỗ đó rõ rệt hơn hẳn phần dây hai bên, là kiểu liên quan tới tiếp xúc. Kiểu này nguy hơn hẳn kiểu trên vì nhiệt dồn vào một chỗ, và chỗ đó lại xấu đi theo chính cái nhiệt nó sinh ra.
Cách phân biệt là rà dọc dây bằng mu bàn tay khi dây còn nguyên vỏ và khô ráo, dừng lại ở chỗ nào ấm hơn rõ. Nếu đã thấy một điểm nóng hơn hẳn thì không rà tiếp, dừng máy và gọi thợ.
Bốn chỗ nóng hay xuất hiện và ý nghĩa
| Chỗ nóng | Thường vì | Dấu nhìn thấy đi kèm |
|---|---|---|
| Tại phích cắm hoặc ổ cắm | Tiếp xúc kém do lỏng, do bẩn, hoặc do ổ quá tải | Vỏ ổ đổi màu, chân phích xỉn hoặc rỗ, có khi chảy nhựa |
| Tại mối nối giữa chừng, nhất là mối quấn băng | Nối tạm, tiết diện chỗ nối nhỏ hơn dây | Băng quấn cứng lại, đổi màu, có mùi khi nóng |
| Tại đầu dây vào tủ hoặc vào máy | Ốc bắt đầu cốt lỏng dần theo rung | Vệt xỉn quanh đầu cốt, đôi khi thấy vết xém |
| Đều dọc cả đoạn dây | Tải gần giới hạn, hoặc dây dài mà tiết diện nhỏ | Vỏ dây mềm hơn thường lệ, không có điểm nào nổi bật |
Ba hàng đầu thuộc nhóm tiếp xúc và đều là việc phải xử, không phải việc để theo dõi thêm. Nếu dây đi qua chỗ bị đè, bị kẹp hoặc chạy sát nguồn nhiệt thì đó là yếu tố cộng thêm, nên kể luôn cho thợ.
Những việc không nên làm để chữa tạm
- Quấn thêm băng lên chỗ nóng: nó giữ nhiệt lại chứ không giải quyết gì.
- Cuộn phần dây thừa thành bó tròn để cho gọn, cách làm dây nóng thêm.
- Đổi sang cầu dao lớn hơn cho đỡ nhảy, xem cầu dao tổng nhảy khi khởi động máy.
- Nối thêm một đoạn dây khác cỡ để với tới ổ xa hơn.
- Dùng ổ chia nhiều lỗ để cắm thêm thiết bị vào cùng một đường.
- Tự mở tủ siết lại đầu cốt, phần thuộc về người có nghề.
Việc làm ngay khi thấy một điểm nóng hơn hẳn
Dừng máy và cắt điện tại cầu dao, thao tác ở tay cầm cách điện. Không rút phích ra trong khi máy còn đang chạy, và không chạm trực tiếp vào chỗ nóng.
Ghi lại chỗ nóng nằm ở đâu, nóng sau bao lâu chạy, và lúc đó máy đang làm việc nặng hay nhẹ. Ghi cả xem có thiết bị nào khác cùng đường không, vì đó là thông tin thợ cần ngay.
Gọi thợ điện, và không đóng lại để chạy nốt phần việc còn dở. Nếu kèm theo cảm giác tê khi chạm vỏ máy thì đây là ca phải dừng ngay lập tức — xem vỏ máy làm tê tay khi chạm.
Phòng ở khâu nào
Ở khâu lắp đặt máy mới về: kéo đường nguồn đúng cho máy thay vì dùng tạm đường có sẵn, và đây là một trong những đoạn hay bị rút gọn nhất — xem máy về bao lâu thì chạy được.
Ở khâu nhận máy cũ: dây vỏ nứt và mối nối quấn băng là thứ nên ghi vào biên bản và xử trước khi vào sản xuất — xem biên bản tình trạng máy cũ lúc nhận và nhìn thế nào biết máy đã sửa chữa nhiều lần.
Và ở khâu thêm máy vào xưởng: mỗi lần thêm một máy là một lần tổng tải đổi, nên kiểm lại đường dây chung thay vì chỉ lo đường của máy mới.
Sai lầm thường gặp
- Cho rằng dây nóng là bình thường vì máy vẫn chạy được cả ca.
- Không phân biệt ấm đều dọc dây với nóng cục bộ tại một điểm, hai chuyện khác hẳn.
- Quấn thêm băng lên chỗ nóng, cách giữ nhiệt lại thay vì giải quyết.
- Cuộn phần dây thừa thành bó tròn cho gọn.
- Rút phích trong khi máy còn đang chạy thay vì cắt tại cầu dao.
- Chạy nốt phần việc còn dở rồi mới gọi thợ.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không. Dây dẫn ấm lên khi mang tải là bình thường, nên câu hỏi là nóng ở đâu và nóng kiểu gì. Ấm đều dọc suốt chiều dài, cả đoạn cùng một mức, là kiểu liên quan tới tải và tiết diện dây. Nóng cục bộ tại một điểm rõ hơn hẳn phần dây hai bên là kiểu liên quan tới tiếp xúc, và kiểu này nguy hơn hẳn.
Vì nhiệt dồn vào một chỗ, và chỗ đó lại xấu đi theo chính cái nhiệt nó sinh ra, tức nó tự làm mình tệ thêm. Trong khi ấm đều dọc dây nói đường dây đang làm việc gần giới hạn của nó, một tình trạng cần xem lại tiết diện và tổng tải nhưng không có vòng lặp tự xấu đi như vậy.
Tại phích hoặc ổ cắm thường do tiếp xúc kém vì lỏng, vì bẩn hoặc vì ổ quá tải, dấu đi kèm là vỏ ổ đổi màu và chân phích xỉn hoặc rỗ. Tại mối nối giữa chừng nhất là mối quấn băng thì do nối tạm. Tại đầu dây vào tủ hoặc vào máy thì do ốc bắt đầu cốt lỏng dần theo rung.
Quấn thêm băng lên chỗ nóng vì nó giữ nhiệt lại. Cuộn phần dây thừa thành bó tròn cho gọn vì cách đó làm dây nóng thêm. Đổi sang cầu dao lớn hơn cho đỡ nhảy. Nối thêm một đoạn dây khác cỡ để với tới ổ xa. Dùng ổ chia nhiều lỗ để cắm thêm thiết bị vào cùng đường. Và tự mở tủ siết lại đầu cốt.
Dừng máy và cắt điện tại cầu dao, thao tác ở tay cầm cách điện, không rút phích khi máy còn chạy và không chạm trực tiếp vào chỗ nóng. Ghi lại chỗ nóng nằm ở đâu, nóng sau bao lâu chạy, lúc đó máy làm việc nặng hay nhẹ, và có thiết bị nào khác cùng đường không. Rồi gọi thợ, không đóng lại để chạy nốt.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn