Máy chạy không tải nghe bình thường, nhưng vừa chạm phôi là tiếng rú xuống và đĩa chậm rõ. Dấu này khoanh vùng rất tốt vì nó chỉ xuất hiện khi có tải, và nó phân biệt được nhóm nguyên nhân ở lưỡi với nhóm nguyên nhân ở phần kéo.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Sáu nguyên nhân, xếp theo thứ tự nên kiểm
| Kiểm gì | Dấu đi kèm | Nếu đúng thì thấy gì |
|---|---|---|
| Lưỡi hoặc đĩa đã mòn, mẻ răng, hoặc sai loại cho vật liệu này | Mạt ra thô và ít, mặt cắt xém đen, phải ấn mạnh mới ăn | Thay lưỡi đúng loại là hết ngay, đây là nguyên nhân hay gặp nhất |
| Phôi bị xoay hoặc kẹp chưa chặt nên lưỡi bị ép lệch | Vết cắt xiên dần, tiếng rít đổi theo từng nhát | Kẹp lại chặt rồi cắt thử, tiếng trở lại bình thường |
| Cắt nhiều thanh xếp chồng vượt sức máy | Chỉ bị khi cắt bó, cắt một thanh thì bình thường | Giảm số thanh mỗi nhát là hết |
| Dây đai chùng hoặc trượt nên lực không truyền đủ | Có tiếng rít ở cụm truyền động, đai nóng hơn thường lệ | Cắt điện nhìn đai, căng lại hoặc thay |
| Sụt áp khi có tải, nhất là khi máy khác cùng chạy | Chỉ bị vào giờ cao điểm hoặc khi có máy lớn chạy cùng | Bị theo giờ chứ không theo lưỡi hay theo phôi |
| Mất một pha hoặc mất cân pha | Máy vẫn quay không tải nhưng yếu hẳn khi có tải, động cơ nóng nhanh | Đây là ca riêng, dừng và gọi thợ điện |
Ba hàng đầu là nhóm nguyên nhân ở phần cắt và người đứng máy xử được. Ba hàng sau thuộc phần kéo và phần điện. Phép tách nhanh nhất giữa hai nhóm ở mục dưới.
Phép tách nhanh giữa nhóm lưỡi và nhóm điện
Thay một lưỡi chắc chắn còn tốt rồi cắt lại đúng loại phôi đó. Hết ghì thì nguyên nhân ở lưỡi, còn vẫn ghì y như cũ thì loại hẳn được cả nhóm lưỡi trong một phép thử — cách chọn lưỡi theo vật liệu ở chọn lưỡi cắt theo vật liệu.
Cắt thử vào một thời điểm khác trong ngày, lúc xưởng ít máy chạy. Chỉ bị vào giờ cao điểm thì nguyên nhân nằm ở nguồn chứ không nằm ở máy — xem máy chạy chung nguồn với máy hàn bị khụy và tính sụt áp đường dây tạm công trường.
Sờ vỏ động cơ sau vài nhát cắt, so với cảm giác quen thuộc mọi ngày. Nóng nhanh hơn hẳn kèm yếu khi có tải là hướng khác hẳn, xem mất một pha, máy vẫn quay nhưng yếu.
Vì sao không nên bù bằng cách ấn mạnh tay hơn
Vì ấn mạnh làm tăng tải đúng lúc máy đang không kéo nổi, và phần chịu là động cơ cùng cụm truyền động. Đây cũng là cách làm một lỗi nhỏ ở dây đai trở thành hỏng cụm.
Vì nó làm hỏng chính mẻ hàng đang cắt: mặt cắt xém, bavia cao, thanh bị xiên, và các hậu quả đó rơi vào công đoạn sau — xem mặt cắt bavia, xiên: ảnh hưởng công đoạn sau.
Và vì nó xóa mất chính cái dấu đang cần đọc. Khi mọi nhát đều được ấn mạnh thì không còn phân biệt được nhát nào máy kéo nổi và nhát nào không, nên phép dò mất điểm tựa.
Ghi gì để thợ hoặc người sau đỡ dò lại
- Bị với mọi loại phôi hay chỉ với cỡ lớn, chỉ với vật liệu nào.
- Bị từ đầu ca hay chỉ sau khi máy chạy một lúc.
- Bị theo giờ trong ngày hay không.
- Đã thay lưỡi chưa, thay rồi có đỡ không.
- Có tiếng rít ở cụm truyền động không, xem tiếng ồn và rung tăng dần ở bạc đạn.
- Xưởng có vừa thêm máy nào hoặc vừa đổi đường điện gì không.
Nếu là máy vừa mua về thì đọc thêm gì
Với máy cũ vừa nhận, hiện tượng này có thể đã có từ trước và không phải do mình. Đối chiếu với biên bản lúc nhận, và nếu chưa lập thì đây đúng là thứ lẽ ra phải được ghi — xem biên bản tình trạng máy cũ lúc nhận.
Cũng nên kiểm xem động cơ có phải bản gốc không, vì động cơ thay không đúng cỡ thường lộ ra đúng vào lúc có tải — dấu nhận biết ở máy cũ đã bị thay động cơ khác.
Và nếu nguồn điện của xưởng mình khác với xưởng chủ trước thì kiểm lại phần đó trước khi kết luận về máy — xem chọn nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
Sai lầm thường gặp
- Ấn mạnh tay hơn cho qua nhát cắt, cách biến lỗi nhỏ thành hỏng cụm.
- Thay lưỡi liên tục mà không thử xem có phải nguyên nhân ở lưỡi không.
- Bỏ qua chi tiết chỉ bị vào giờ cao điểm, dấu chỉ thẳng về phía nguồn.
- Cắt bó nhiều thanh vượt sức máy rồi kết luận máy yếu.
- Không sờ vỏ động cơ sau vài nhát để so với cảm giác quen thuộc mọi ngày.
- Với máy vừa mua về thì kết luận ngay là do mình, không đối chiếu biên bản lúc nhận.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Sáu nguyên nhân xếp theo thứ tự kiểm: lưỡi mòn mẻ răng hoặc sai loại cho vật liệu này, phôi kẹp chưa chặt nên lưỡi bị ép lệch, cắt nhiều thanh xếp chồng vượt sức máy, dây đai chùng hoặc trượt nên lực không truyền đủ, sụt áp khi có tải nhất là lúc máy khác cùng chạy, và mất một pha hoặc mất cân pha.
Thay một lưỡi chắc chắn còn tốt rồi cắt lại đúng loại phôi đó: hết ghì thì ở lưỡi, còn ghì y như cũ thì loại hẳn được cả nhóm lưỡi chỉ bằng một phép thử. Rồi cắt thử vào lúc xưởng ít máy chạy: chỉ bị vào giờ cao điểm thì nguyên nhân nằm ở nguồn. Và sờ vỏ động cơ sau vài nhát so với cảm giác quen thuộc.
Không nên. Ấn mạnh làm tăng tải đúng lúc máy đang không kéo nổi, và phần chịu là động cơ cùng cụm truyền động, đây là cách biến một lỗi nhỏ ở dây đai thành hỏng cụm. Nó cũng làm hỏng chính mẻ hàng đang cắt, và nó xóa mất cái dấu đang cần đọc vì không còn phân biệt được nhát nào máy kéo nổi.
Bị với mọi loại phôi hay chỉ với cỡ lớn và vật liệu nào, bị từ đầu ca hay chỉ sau khi máy chạy một lúc, bị theo giờ trong ngày hay không, đã thay lưỡi chưa và thay rồi có đỡ không, có tiếng rít ở cụm truyền động không, và xưởng có vừa thêm máy nào hoặc vừa đổi đường điện gì không.
Đối chiếu với biên bản lúc nhận, vì hiện tượng có thể đã có từ trước. Kiểm xem động cơ có phải bản gốc không, vì động cơ thay không đúng cỡ thường lộ ra đúng vào lúc có tải. Và nếu nguồn điện xưởng mình khác xưởng chủ trước thì kiểm lại phần nguồn trước khi kết luận là do máy.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn