Công thức ước tính năng suất đếm thời gian MÁY CHẠY. Ca làm việc thật thì gồm cả thời gian máy ĐỨNG CHỜ — chờ phôi, chờ người, chờ đo, chờ dọn. Hụt sản lượng gần như luôn nằm ở phần thứ hai, và nó không hiện trong bất kỳ con số nào của máy.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Công thức đo gì, và không đo gì?
Công thức ở bài toán năng suất máy cắt sắt nhân tốc độ máy với số giờ ca. Nó trả lời đúng câu nó được hỏi: **máy này chạy liên tục thì ra bao nhiêu**. Đó là con số để so khi CHỌN MÁY.
Ca làm việc thật thì máy không chạy liên tục. Giữa hai lát cắt có thao tác đưa phôi; giữa hai lô có cài đặt lại; giữa hai ca có bàn giao. Không thao tác nào trong số đó là lãng phí — chúng là phần việc phải có — nhưng chúng không nằm trong công thức.
Vì vậy khi sản lượng thật hụt so với tính toán, giả thuyết đầu tiên không nên là "máy yếu". Máy yếu thì có dấu riêng và có cách đọc riêng — xem dầu thủy lực nóng, máy yếu dần và mất một pha — máy vẫn quay nhưng yếu. Nếu không có dấu nào trong số đó thì nút thắt nằm ngoài máy.
Bốn chỗ nuốt giờ mà công thức không nhìn thấy
Đọc bốn dòng này theo thứ tự — dòng đầu chiếm phần lớn ở gần hết các xưởng, và nó cũng là dòng rẻ nhất để sửa.
| Nút thắt | Dấu nhận ra tại chỗ | Đo bằng cách nào | Ngưỡng số liệu |
|---|---|---|---|
| CẤP PHÔI — máy chờ người | Máy dừng giữa các lát, người đang đi lấy phôi hoặc đang xếp thành phẩm | Đứng nhìn 15 phút, gạch một vạch mỗi lần máy đứng chờ phôi | đang cập nhật |
| ĐỔI LÔ — cài đặt và bẻ mẫu | Máy đứng khi đổi số hiệu, đổi phi, đổi cuộn thép | Đếm số lần đổi trong ca, bấm giờ MỘT lần đổi rồi nhân lên | đang cập nhật |
| LÀM LẠI — sản phẩm không đạt | Có chồng hàng phải bẻ lại hoặc cắt lại | Đếm số chiếc làm lại; mỗi chiếc ăn hai lần thời gian | đang cập nhật |
| CHỜ CÔNG ĐOẠN SAU — hàng ùn | Thành phẩm chất đống quanh máy vì khâu sau không kịp nhận | Nhìn chỗ chứa đầu ra: đầy dần trong ca là dấu rõ nhất | đang cập nhật |
Cột "Ngưỡng số liệu" để trống vì mỗi xưởng một mặt bằng, một cách bố trí và một cỡ lô — Không có mức dùng chung, và đây đúng là chỗ phải ĐO TRÊN CHÍNH XƯỞNG MÌNH thay vì tra. Dòng thứ ba đáng chú ý riêng: nó là nút thắt DUY NHẤT trong bốn dòng mà máy vẫn chạy 100% thời gian — nên mọi phép đo hướng vào máy đều báo bình thường.
Đo bằng một tờ giấy, không cần thiết bị
Phép đo rẻ nhất và đủ dùng cho việc này: đứng cạnh máy đúng một quãng ngắn, mỗi lần máy ĐỨNG thì gạch một vạch vào đúng một trong bốn cột ở bảng trên. Sau đó nhìn cột nào nhiều vạch nhất.
Ba điều làm phép đo này sai, và cả ba tránh được: đo vào đầu ca *(lúc chưa vào nhịp)*, đo khi có người đứng nhìn *(nhịp làm việc đổi)*, và đo một lần rồi kết luận *(một ca không đại diện cho mọi ca)*. Đo hai ba quãng ở hai ba thời điểm khác nhau thì con số mới dùng được.
Đây cũng là nguyên tắc chung của mọi phép đo trên site này: một con số chỉ có nghĩa kèm theo cách đo — xem tính số đai mỗi ca từ tốc độ bẻ, nơi phần hệ số thời gian chết được đưa vào phép tính thay vì bỏ ngoài.
Và ghi kết quả lại. Lần sau khi ai đó hỏi "mua thêm máy được không", tờ giấy này trả lời nhanh hơn mọi phỏng đoán — vì nếu nút thắt là cấp phôi thì máy thứ hai chỉ làm đống chờ dài thêm.
Thêm máy hay sửa nút thắt?
Đây là chỗ phép đo trả tiền cho công đứng nhìn. Mua thêm máy chỉ giải quyết được ĐÚNG MỘT trong bốn nút thắt — nút thắt "máy không đủ giờ chạy". Ba nút còn lại thì máy thứ hai làm nặng thêm.
- Nút thắt CẤP PHÔI ⇒ thêm người hoặc sửa cách bố trí, không thêm máy. Cách bố trí luồng đi xem bố trí xưởng gia công thép.
- Nút thắt ĐỔI LÔ ⇒ gom các lô cùng cỡ chạy liền, xem chia đợt gia công theo tiến độ đổ.
- Nút thắt LÀM LẠI ⇒ đây là vấn đề chất lượng đội lốt vấn đề năng suất; tìm nguyên nhân theo đúng triệu chứng thay vì chạy nhanh hơn.
- Nút thắt CHỜ CÔNG ĐOẠN SAU ⇒ vùng đệm giữa hai máy, xem tính vùng đệm phôi giữa hai máy.
- Chỉ khi cả bốn đã gọn mà vẫn hụt thì mới tới phép tính số máy — xem số máy cần cho tiến độ.
Gạch thứ ba là gạch dễ đọc lướt nhất và nó đổi hẳn hướng xử: sản phẩm làm lại ăn thời gian hai lần, nên một tỷ lệ làm lại nhỏ cũng đủ kéo sản lượng xuống rõ. Và vì máy vẫn chạy suốt, nó không hiện ra ở bất kỳ chỉ số nào của máy.
Khi nào thì nút thắt ĐÚNG LÀ máy?
Có, và nó có chữ ký riêng: máy chạy gần như liên tục, không có đống chờ ở đầu ra, không có hàng làm lại, người không phải đợi — mà sản lượng vẫn hụt. Lúc đó con số của công thức mới là con số đáng so.
Trước khi kết luận, loại nốt hai khả năng làm máy chạy chậm hơn chính nó: lưỡi hoặc khuôn đã mòn *(xem lưỡi cắt mòn nhanh, cháy xanh, mẻ răng)*, và hạng mục bảo trì đang bị hoãn *(xem hoãn bảo trì trong đợt cao điểm)*.
Cả hai đều làm máy chậm dần mà không báo gì, và cả hai rẻ hơn hẳn việc mua thêm một cái máy.
Sai lầm thường gặp
- Kết luận "máy yếu" khi thấy sản lượng hụt, chưa loại bốn nút thắt ngoài máy.
- So sản lượng thật với con số công thức mà quên công thức chỉ đếm thời gian MÁY CHẠY.
- Mua thêm máy khi nút thắt là cấp phôi — máy thứ hai chỉ làm đống chờ dài thêm.
- Bỏ qua phần làm lại vì máy vẫn chạy 100% thời gian.
- Đo vào đầu ca, hoặc đo khi có người đứng nhìn.
- Đo một quãng rồi kết luận cho mọi ca.
- Không ghi kết quả đo, nên lần sau lại quay về phỏng đoán.
- Chạy nhanh hơn để bù sản lượng, trong khi nguyên nhân là hàng làm lại.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Thường là không. Công thức năng suất chỉ đếm thời gian MÁY CHẠY, còn ca làm việc gồm cả thời gian máy đứng chờ — chờ phôi, chờ đổi lô, chờ khâu sau, và thời gian làm lại hàng hỏng. Máy yếu có dấu riêng: nếu không có dấu nào trong số đó thì nút thắt nằm ngoài máy.
Đứng cạnh máy một quãng ngắn, mỗi lần máy ĐỨNG thì gạch một vạch vào đúng một trong bốn cột: chờ phôi, đổi lô, làm lại, chờ khâu sau. Cột nào nhiều vạch nhất là nút thắt. Đừng đo vào đầu ca, đừng đo một lần rồi kết luận — đo hai ba quãng ở hai ba thời điểm.
Chỉ khi nút thắt đúng là "máy không đủ giờ chạy". Ba nút còn lại thì máy thứ hai làm nặng thêm: nút cấp phôi cần thêm người hoặc sửa bố trí; nút đổi lô cần gom các lô cùng cỡ; nút chờ khâu sau cần vùng đệm. Nút làm lại thì là vấn đề chất lượng đội lốt vấn đề năng suất.
Vì nó là nút thắt duy nhất mà máy vẫn chạy 100% thời gian, nên mọi chỉ số hướng vào máy đều báo bình thường. Mỗi chiếc làm lại ăn thời gian hai lần, nên một tỷ lệ nhỏ cũng đủ kéo sản lượng xuống rõ.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn