Việc đầu tiên không phải tìm ai sai mà là dừng máy và tách riêng số phôi đã cắt, vì mỗi phút chần chừ là thêm vài cây nữa vào đống hỏng. Sau đó mới lần lượt trả lời sai bao nhiêu, sai từ cây nào, và số đã cắt còn cứu được tới đâu.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Ba việc làm ngay, theo đúng thứ tự này
Một: dừng máy. Nghe hiển nhiên nhưng thực tế hay gặp cảnh người phát hiện đi tìm quản đốc trong khi máy vẫn chạy tiếp, và tới lúc quay lại thì đống hỏng đã dày thêm.
Hai: tách riêng toàn bộ phôi đã cắt của lô đó ra một chỗ, dán giấy ghi tạm giữ. Phôi cắt sai trông gần giống phôi đúng, nên chỉ cần vài phút là có người lấy nhầm mang đi dùng.
Ba: giữ nguyên hiện trạng máy — đừng chỉnh cữ, đừng đổi cài đặt, đừng dọn mẩu thừa. Hiện trạng đó là bằng chứng để biết sai do máy, do người hay do bản vẽ, và một khi đã chỉnh thì không lấy lại được.
Ba câu phải trả lời, và trả lời bằng gì
| Câu hỏi | Trả lời bằng cách nào | Nó quyết định điều gì |
|---|---|---|
| Sai bao nhiêu và sai cùng chiều không | Đo lại mười cây lấy ngẫu nhiên trong đống đã cắt | Lệch đều cùng chiều là do cữ hoặc do số đặt; lệch hai chiều là do thao tác hoặc do kẹp |
| Sai từ cây thứ mấy | Đo cây nằm dưới cùng của đống, tức cây ra đầu tiên | Nếu cây đầu đã sai thì lỗi có từ lúc cài đặt; nếu cây đầu đúng thì có gì đó xê dịch giữa chừng |
| Số đo đúng là số nào | Đối chiếu bản vẽ, phiếu gia công và cữ máy, bằng cùng một thước | Ba nguồn này lệch nhau là chuyện có thật, và phải chốt trước khi cắt tiếp |
| Phôi đã cắt còn dùng được không | So sai lệch với yêu cầu của chi tiết, không so với cảm tính | Quyết định cứu hay bỏ, và ai là người có quyền quyết |
| Lô này giao ngày nào | Xem lịch giao đã hứa | Quyết định cắt bù ngay hay xếp lại thứ tự sản xuất |
Câu thứ hai hay bị bỏ qua nhất nhưng lại rẻ nhất: chỉ cần đo cây ra đầu tiên là biết lỗi có từ lúc cài đặt hay phát sinh giữa chừng, và hai hướng đó tìm ở hai chỗ hoàn toàn khác nhau.
Số phôi đã cắt phân loại thế nào?
Chia ba nhóm chứ không chia hai. Nhóm còn dùng đúng mục đích ban đầu vì sai lệch nằm trong mức chấp nhận của chi tiết — ngưỡng này có ở phôi cắt xong sai lệch bao nhiêu còn dùng được.
Nhóm dùng được cho chi tiết ngắn hơn: phôi cắt dài dư thì cắt lại được, phôi cắt ngắn hụt thì tìm vị trí khác trong cùng công trình. Đây là nhóm cứu được nhiều nhất nếu có người chịu ngồi đối chiếu bản vẽ, và thường không ai làm vì bận.
Nhóm bỏ hẳn: đưa về thép tận dụng và ghi vào sổ, đừng để lẫn với phôi đạt. Cách bó và gắn thẻ cho từng nhóm quyết định việc này có thật hay chỉ nằm trên giấy — xem kiểm số lượng phôi trước khi giao hàng.
Chặn tái diễn ở chỗ nào?
Chỗ rẻ nhất là cây đầu tiên: cắt một cây, đo, rồi mới cắt tiếp. Quy tắc này nghe nhỏ nhưng nó biến một lô hỏng thành một cây hỏng, và nó chỉ mất thêm vài chục giây cho mỗi lần đổi kích thước.
Chỗ thứ hai là phiếu gia công: ghi rõ đo từ đâu tới đâu, không chỉ ghi con số, vì hai người hiểu khác nhau về cùng một kích thước là nguồn sai phổ biến ngang với máy — xem phiếu gia công ghi gì để hai tổ làm giống nhau.
Chỗ thứ ba là thước: nếu hai người đo ra hai số thì mọi quy tắc phía trên đều vô nghĩa — xem hai thước đo lệch nhau, lấy cái nào làm chuẩn. Và nếu nghi cữ máy xê dịch giữa chừng thì cơ chế trôi cữ có ở cữ dừng bị trôi theo thời gian.
Báo cho ai và báo lúc nào?
Báo ngay cho người chịu trách nhiệm lô hàng, kể cả khi chưa biết cứu được bao nhiêu. Lý do thực tế: nếu lô đó sắp tới ngày giao thì người ta còn kịp xếp lại thứ tự sản xuất hoặc báo khách, còn biết muộn thì mọi phương án đều đắt hơn.
Báo bằng bốn con số đã đo chứ không bằng nhận xét: sai bao nhiêu, sai từ cây nào, đã cắt bao nhiêu cây, cứu được ước chừng bao nhiêu. Bốn con số đó đủ để người nhận quyết định ngay mà không phải xuống tận nơi.
Ghi lại sự việc vào nhật ký kèm nguyên nhân đã xác định. Lô sai lặp lại cùng một nguyên nhân là thứ chỉ nhận ra được nhờ sổ — xem nhật ký máy: ghi gì để truy lỗi.
Sai lầm thường gặp
- Đi tìm người có trách nhiệm trong khi máy vẫn đang cắt tiếp.
- Chỉnh cữ ngay để cắt tiếp cho kịp, xoá luôn bằng chứng về nguyên nhân.
- Để phôi đã cắt chung với phôi đạt vì trông gần giống nhau.
- Chỉ chia hai nhóm đạt và bỏ, nên mất luôn nhóm dùng được cho chi tiết ngắn hơn.
- Đo lại bằng một cái thước khác với thước đã dùng lúc cắt, rồi tranh cãi về con số.
- Không đo cây ra đầu tiên, nên không biết lỗi có từ lúc cài đặt hay phát sinh giữa chừng.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Dừng máy, tách riêng toàn bộ phôi đã cắt và dán giấy tạm giữ, rồi giữ nguyên hiện trạng máy. Ba việc này làm trước khi bàn cãi nguyên nhân, vì máy chạy tiếp thì đống hỏng dày thêm, phôi sai để lẫn thì có người lấy nhầm, còn chỉnh cữ ngay thì mất luôn bằng chứng về nguyên nhân.
Đo cây nằm dưới cùng của đống, tức cây ra đầu tiên. Cây đầu đã sai nghĩa là lỗi có từ lúc cài đặt, nên tìm ở số đặt, ở phiếu và ở cữ. Cây đầu đúng mà cây sau sai nghĩa là có gì đó xê dịch giữa chừng, nên tìm ở cữ trôi, ở kẹp hoặc ở thao tác. Phép đo này rẻ nhất trong cả quy trình.
Chia ba nhóm thay vì hai. Nhóm sai lệch còn nằm trong mức chấp nhận của chi tiết thì dùng nguyên. Nhóm cắt dư thì cắt lại được, nhóm cắt hụt thì tìm vị trí khác trong cùng công trình. Chỉ nhóm còn lại mới đưa về thép tận dụng. Nhóm giữa cứu được nhiều nhất nhưng hay bị bỏ vì không ai ngồi đối chiếu bản vẽ.
Ngay, kể cả khi chưa biết cứu được bao nhiêu, vì nếu lô sắp tới ngày giao thì người ta còn kịp xếp lại thứ tự sản xuất hoặc báo khách. Báo bằng bốn con số: sai bao nhiêu, sai từ cây nào, đã cắt bao nhiêu cây, ước chừng cứu được bao nhiêu. Bốn số đó đủ để quyết định mà không phải xuống tận nơi.
Cắt một cây rồi đo trước khi cắt tiếp, áp dụng mỗi lần đổi kích thước — quy tắc này biến một lô hỏng thành một cây hỏng và chỉ tốn vài chục giây. Kèm theo là ghi rõ trên phiếu gia công đo từ đâu tới đâu, và thống nhất một thước mốc cho cả xưởng để hai người không đo ra hai số.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn