Bóc ống cho lô khung đi theo bốn bước: tính chiều dài ống cho một khung, nhân với số khung, lập sơ đồ cắt trên cây ống, rồi cộng số cây của các tổ hợp. Bước sơ đồ cắt là bước hay bị bỏ nhất, và chính nó làm chênh lệch giữa số cây tính thô với số cây thật phải đặt.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Chiều dài ống cho một khung tính thế nào?
Đếm số thanh theo từng chiều dài trên bản vẽ khung rồi cộng lại. Ví dụ một khung chữ nhật phủ bì 1,0 × 2,2 m gồm 2 thanh đứng dài 2,2 m và 2 thanh ngang dài 1,0 m, tổng 6,4 m ống cho một khung. Với 20 khung giống nhau, tổng nhu cầu là 128 m ống — đây là số mét THỰC DÙNG, chưa phải số mét phải mua.
Nếu khung có thanh giằng, đố ngang hay chi tiết uốn cong thì cộng thêm chiều dài từng loại vào danh sách. Riêng đoạn cong, chiều dài phôi trước khi uốn khác chiều dài đo trên bản vẽ sau khi uốn, nên phải lấy theo dưỡng thử của chính bộ khuôn đang dùng — xem thêm nhóm máy ở trang uốn ống và máy lốc ống.
Vì sao lấy 128 m chia cho chiều dài cây lại ra thiếu?
Vì phép chia coi ống là vật liệu liền mạch. Với cây ống ví dụ dài 6 m, 128 ÷ 6 = 21,33 nên cách tính thô cho ra 22 cây. Nhưng thực tế không cây nào cắt ra đúng phần lẻ đó: cắt xong mỗi cây đều còn một mẩu ngắn không đủ làm thanh nào trong bộ khung, và các mẩu này không nối lại được.
Cách tính đúng là lập sơ đồ cắt trước rồi mới cộng số cây, y như nguyên tắc ở lập sơ đồ cắt tối ưu cho thanh thép chủ, chỉ khác là ở đây các chiều dài lặp lại theo bộ khung nên số tổ hợp rất ít.
Sơ đồ cắt cho ví dụ 20 khung trông ra sao?
| Tổ hợp trên 1 cây ống 6 m | Tổng dùng | Mẩu thừa | Số cây dùng tổ hợp này |
|---|---|---|---|
| 2 thanh 2,2 m + 1 thanh 1,0 m | 5,40 m | 0,60 m | 20 cây |
| 6 thanh 1,0 m | 6,00 m | 0 m | 4 cây |
| Cộng | 144 m mua / 128 m dùng | 16 m | 24 cây |
Nguồn: bảng tự tính từ đề bài ví dụ ngay trong bài (20 khung, mỗi khung 2 thanh 2,2 m + 2 thanh 1,0 m, cây ống 6 m). Tổ hợp thứ nhất cấp đủ 40 thanh 2,2 m nhưng mới được 20 thanh 1,0 m, nên còn thiếu 20 thanh 1,0 m và cần thêm 4 cây theo tổ hợp thứ hai (cấp 24 thanh, dư 4 thanh).
Chênh lệch giữa hai cách tính là bao nhiêu?
Tính thô ra 22 cây, sơ đồ cắt ra 24 cây — thiếu 2 cây, tức khoảng 8% khối lượng đặt hàng. Hao hụt thật của phương án này là 144 − 128 = 16 m trên 144 m mua, tương đương 11,11%. Con số đó không phải là lãng phí do làm ẩu mà là hệ quả hình học của việc chia cây, biết trước được và đưa vào đơn hàng ngay từ đầu.
Muốn giảm 11,11% xuống thì có hai hướng: đặt cây ống chiều dài khác cho chia chẵn hơn với bộ kích thước khung, hoặc gom nhiều mẫu khung có chiều dài khác nhau vào cùng lô để phần dư 0,60 m còn dùng được. Cả hai đều phải kiểm lại bằng cách lập lại bảng ở mục trên, không suy đoán.
Cần cộng thêm những khoản nào trước khi đặt hàng?
- Ống hỏng khi uốn thử và khi chỉnh dưỡng — tính theo số thanh cụ thể, không tính theo phần trăm.
- Phần cắt bỏ đầu cây nếu đầu ống móp hoặc méo do vận chuyển.
- Bề dày lưỡi nhân số vết cắt, nếu cắt bằng đĩa hoặc cưa thay vì cắt bằng lực trượt.
- Dự phòng cho khung phát sinh — thường rẻ hơn nhiều so với chi phí dừng xưởng chờ ống về giữa chừng.
Khi nào cần đổi cách bóc vật tư?
Khi lô có nhiều mẫu khung khác nhau, bảng hai tổ hợp như trên không còn đủ; lúc đó nên gom toàn bộ các chiều dài của mọi mẫu vào một danh sách chung rồi mới ghép tổ hợp, vì đúng phần dư của mẫu này lại vừa cho thanh ngắn của mẫu kia. Khi sản lượng lên đều đặn, hãy cân nhắc nhóm máy có khả năng cắt theo chiều dài đặt trước để bớt công đo tay — xem trang máy uốn sắt và bảng tra thông số máy duỗi cắt.
Khi cần quy đơn hàng từ mét sang kilogam để đối chiếu báo giá theo khối lượng, dùng quy đổi thép cây ra kg — lưu ý ống hộp và ống tròn có khối lượng trên mét khác nhau theo bề dày thành, phải lấy đúng theo quy cách ghi trên phiếu giao hàng của lô ống.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không nên, vì tỷ lệ hao hụt do chia cây thay đổi theo từng bộ kích thước khung: trong ví dụ của bài, cùng cây ống 6 m nhưng tổ hợp này để thừa 0,60 m còn tổ hợp kia thừa 0 m. Một tỷ lệ cố định sẽ hoặc thừa hoặc thiếu, và cả hai đều tốn tiền.
Không lấy trực tiếp được, vì chiều dài phôi trước khi uốn khác chiều dài hình chiếu sau khi uốn. Cách chắc chắn là uốn thử một đoạn bằng chính bộ khuôn sẽ dùng, đo phôi trước và sau, rồi lấy chênh lệch đó áp cho toàn lô.
Với khung chịu lực thì không, mối nối tạo điểm yếu và làm sai chiều dài. Mẩu thừa chỉ nên dùng cho chi tiết ngắn có sẵn trong bản vẽ, phần còn lại tính là phế liệu ngay từ khi lập đơn hàng.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn