Lấy số trên nhãn động cơ nhân với giờ chạy là cách cho ra con số luôn cao hơn thực tế, vì nhãn ghi mức tối đa. Phép tính đáng tin cần thêm một số đo thật: chênh lệch chỉ số công tơ giữa đầu và cuối ca, chia cho số cuộn làm ra trong ca đó.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Hai cách tính, một cách ước lượng và một cách đo
Cách ước lượng: lấy công suất ghi trên nhãn động cơ nhân với số giờ máy chạy để ra điện năng, rồi nhân đơn giá điện. Cách này chỉ cần nhãn máy, làm được ngay, nhưng luôn cho số cao hơn thực tế vì nhãn ghi mức máy kéo khi đầy tải, còn máy đan lưới không chạy đầy tải suốt ca.
Cách đo: ghi chỉ số công tơ lúc bắt đầu ca và lúc kết thúc ca, lấy hiệu số rồi chia cho số cuộn làm ra trong ca đó. Cách này cho ra con số thật của chính xưởng mình, gồm cả điện chạy không tải lúc chờ và điện của các thiết bị phụ.
Cách đo chỉ đúng khi trong ca đó công tơ không đo thêm hộ tiêu thụ nào khác. Xưởng dùng chung một công tơ cho cả đèn, quạt và máy khác thì phải trừ phần đó ra, hoặc lắp công tơ phụ riêng cho máy — cách tách tải mô tả ở tính tổng công suất điện xưởng.
Lấy từng số ở đâu và nó sai ở chỗ nào?
| Số cần có | Lấy ở đâu | Bẫy hay gặp |
|---|---|---|
| Công suất động cơ chính | Nhãn gắn trên thân động cơ | Nhãn ghi công suất cơ đầu trục, không phải điện năng máy kéo từ lưới; cách đọc nhãn có ở bài đọc nhãn động cơ |
| Số động cơ trên máy | Đếm tại máy, gồm cả mô tơ phụ và bơm | Chỉ cộng động cơ chính rồi quên mô tơ cuốn cuộn và mô tơ cấp dây |
| Thời gian máy thật sự chạy | Đồng hồ giờ chạy nếu có, hoặc ghi giờ bật và tắt | Tính cả thời gian chờ thay cuộn vào giờ chạy |
| Số cuộn làm ra trong ca | Sổ giao ca hoặc thẻ cuộn | Đếm cả cuộn bị cắt bỏ thành phẩm, làm mẫu số phồng lên |
| Chỉ số công tơ đầu và cuối ca | Công tơ của xưởng hoặc công tơ phụ của máy | Công tơ đang đo lẫn đèn, quạt và máy khác trong cùng ca |
| Đơn giá điện | Hóa đơn tiền điện gần nhất của chính xưởng | Lấy một đơn giá nghe được thay vì đọc hóa đơn thật, trong khi giá theo bậc và theo khung giờ khác nhau |
Chênh lệch giữa cách ước lượng theo nhãn và cách đo theo công tơ chính là thứ đáng xem nhất. Tỷ lệ giữa hai con số đó là hệ số tải thật của xưởng, và một khi đã đo được một lần thì các lần sau chỉ cần nhãn máy là ước lượng đủ sát.
Quy về đơn vị nào cho dễ dùng?
Quy về điện năng cho mỗi cuộn nếu xưởng bán theo cuộn, và quy về mỗi mét vuông lưới nếu khách hỏi giá theo mét vuông. Hai đơn vị này đổi qua lại được khi biết khổ và chiều dài cuộn, nên chỉ cần đo một lần rồi quy đổi.
Con số theo mét vuông là con số ghép thẳng vào bảng giá thành được, vì các khoản khác như dây, hao hụt và công cũng thường tính theo mét vuông — xem tính giá thành mỗi mét vuông lưới.
Khi cần ước sản lượng và giờ máy cho một đơn hàng lớn thì dùng chung bộ số này với tính số ca sản xuất lưới B40, vì giờ máy là đầu vào chung của cả hai phép tính.
Vì sao con số này thường nhỏ hơn mọi người nghĩ?
Vì trong giá thành một cuộn lưới, khoản dây thép thường lớn hơn hẳn khoản điện. Đo ra con số thật giúp đặt lại ưu tiên: tiết kiệm điện bằng cách tắt máy lúc chờ có ích, nhưng giảm hao hụt dây thường đem lại nhiều hơn cho cùng một công sức.
Cách ước lượng lượng dây cần cho mỗi cuộn có ở tính số mét dây thép cho một cuộn lưới và tính khối lượng dây kẽm cho lưới.
Điều đó không có nghĩa là khoản điện không đáng xem. Nó đáng xem ở chỗ khác: khi con số trên mỗi cuộn đột nhiên tăng mà sản lượng không đổi, đó là dấu sớm của máy đang nặng dần hoặc của nguồn điện có vấn đề, thấy trước cả khi thợ đứng máy kêu.
Nguồn điện ảnh hưởng thế nào tới con số này?
Máy chạy trên nguồn yếu sẽ kéo dòng cao hơn để giữ công việc, nên điện năng cho mỗi cuộn tăng lên trong khi máy chạy chậm đi. Đây là lý do con số theo cuộn nhạy hơn con số theo giờ khi muốn phát hiện sự cố nguồn.
Lựa chọn một pha hay ba pha cho máy đan lưới ảnh hưởng tới chính khoản này và tới cả chi phí kéo điện ban đầu — xem máy đan lưới B40 chạy điện một pha hay ba pha.
Nếu điện năng mỗi cuộn tăng dần qua vài tuần, hãy nhìn cả phía máy lẫn phía nguồn trước khi kết luận, bắt đầu từ đọc nhãn động cơ điện để biết máy lẽ ra kéo bao nhiêu.
Sai lầm thường gặp
- Nhân công suất trên nhãn với giờ chạy rồi coi đó là số thật, trong khi nhãn ghi mức đầy tải.
- Cộng thiếu mô tơ phụ: chỉ tính động cơ chính, bỏ mô tơ cuốn cuộn và mô tơ cấp dây.
- Đọc công tơ đang đo lẫn đèn, quạt và máy khác rồi chia hết cho số cuộn.
- Tính cả thời gian chờ thay cuộn vào giờ máy chạy.
- Đếm cả cuộn phải cắt bỏ vào mẫu số, làm con số mỗi cuộn nhỏ đi không có thật.
- Lấy một đơn giá điện nghe được thay vì đọc hóa đơn thật của xưởng.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không, con số đó luôn cao hơn thực tế vì nhãn ghi mức khi máy đầy tải, còn máy đan lưới không chạy đầy tải suốt ca. Cách này chỉ dùng để ước lượng nhanh. Muốn số thật thì ghi chỉ số công tơ đầu ca và cuối ca, lấy hiệu số rồi chia cho số cuộn làm ra trong ca đó.
Hoặc chọn một ca chỉ chạy riêng máy đan để đo, hoặc lắp một công tơ phụ riêng cho nhánh của máy. Nếu không làm được cả hai thì ước lượng phần của các hộ tiêu thụ khác rồi trừ ra, nhưng phải ghi rõ đã trừ bao nhiêu để lần sau so sánh còn cùng một cách tính.
Quy về mỗi cuộn nếu xưởng bán theo cuộn, quy về mỗi mét vuông nếu khách hỏi giá theo mét vuông. Hai đơn vị đổi qua lại được khi biết khổ và chiều dài cuộn nên chỉ cần đo một lần. Con số theo mét vuông ghép thẳng vào bảng giá thành được vì các khoản dây, hao hụt và công cũng thường tính theo mét vuông.
Trong giá thành một cuộn lưới, khoản dây thép thường lớn hơn hẳn khoản điện, nên cùng một công sức thì giảm hao hụt dây đem lại nhiều hơn. Nhưng con số điện vẫn đáng theo dõi vì nó là dấu hiệu sớm: điện năng mỗi cuộn tăng mà sản lượng không đổi nghĩa là máy đang nặng dần hoặc nguồn điện có vấn đề.
Máy chạy trên nguồn yếu kéo dòng cao hơn để giữ được công việc, nên điện năng tính cho mỗi cuộn tăng lên trong khi máy lại chạy chậm đi. Vì thế con số tính theo cuộn phát hiện sự cố nguồn nhạy hơn con số tính theo giờ, và nó thường báo trước khi thợ đứng máy cảm nhận được.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn