Hai cuộn dây cùng ghi một cỡ vẫn có thể chạy khác nhau trên cùng một máy, vì độ cứng phụ thuộc cách kéo và xử lý của lô đó. Dấu nhận ra sớm nhất nằm ở tay người nạp cuộn, chứ không nằm ở tấm lưới đã đan xong.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Phép thử uốn tay trước khi nạp cuộn
Cắt một đoạn ngắn ở đầu cuộn mới, uốn gập bằng tay rồi thả ra, và làm đúng như vậy với một đoạn của lô đang chạy dở. Hai thứ cần so: lực tay phải bỏ ra, và mức bật lại sau khi thả. Dây cứng hơn thì nặng tay hơn và bật lại nhiều hơn.
Thử thêm bằng cách uốn qua uốn lại vài lần tại cùng một chỗ. Dây cứng và giòn thì gãy sớm hơn, mặt gãy nhìn khô và phẳng; dây dẻo thì bẻ nhiều lần mới đứt, chỗ gãy hơi thắt lại trước khi rời ra. Đây là phép thử định tính, đủ để phân biệt hai lô chứ không thay được kết quả thử của phòng thí nghiệm.
Ghi kết quả thử vào thẻ cuộn ngay lúc nhận, kèm tên lô và ngày. Thứ có ích không phải một lần thử mà là dãy các lần thử, vì nó cho biết lô nào bất thường so với những lô xưởng vẫn quen chạy — cách đối chiếu giấy tờ của lô có ở cầm tờ CO hoặc CQ thì đọc dòng nào.
Dấu hiệu nghe và nhìn thấy khi đã chạy
| Dấu hiệu | Nói lên điều gì | Làm gì tiếp |
|---|---|---|
| Tiếng máy trầm hơn và gằn lên ở đúng nhịp cụm xoắn làm việc | Máy phải bỏ nhiều lực hơn cho cùng một thao tác | Giảm tốc độ trước, đừng tăng lực ép trước |
| Mắt lưới rộng hơn so với lô trước dù cữ không đổi | Dây bật lại nhiều hơn sau khi uốn | Chỉnh bù ở cữ, sau đó đo lại trên một đoạn dài nhiều mắt |
| Đầu sợi bật ra khỏi cụm giữ nhiều hơn bình thường | Lực giữ hiện tại không đủ cho độ cứng mới | Xem lại cụm giữ, và cảnh báo người đứng máy vì đây là dấu nguy hiểm |
| Dây đứt tại chỗ xoắn chứ không phải chỗ khác | Dây giòn, không chịu được mức xoắn đang cài | Đối chiếu bài về dây đứt liên tục trước khi đổi cài đặt |
| Cuộn thành phẩm bung lỏng hơn, khó giữ hình | Độ đàn hồi cao hơn nên lưới muốn bung ra | Xem lại cách đóng cuộn và cách buộc |
Thứ tự xử lý quan trọng hơn bản thân từng dòng: giảm tốc độ trước, chỉnh cữ sau, và chỉ tăng lực sau cùng khi đã loại trừ hai cách kia. Tăng lực trước là cách nhanh nhất để chuyển một vấn đề về vật liệu thành một hỏng hóc của máy.
Chạy thử bao nhiêu trước khi đổ cả lô vào?
Chạy một đoạn đủ dài để đo được cỡ mắt trên nhiều mắt liên tiếp, rồi dừng và đo. Đo trên một hai mắt không phát hiện được chênh lệch nhỏ mà tích lại thành lệch khổ rõ rệt ở cả cuộn — cách đo và cơ chế có ở mắt lưới B40 không đều.
So số đo được với số của lô trước, không so với con số trong đầu. Xưởng nào giữ được vài mẩu lưới mẫu của các lô cũ thì việc so này chỉ mất vài phút, và mẩu mẫu cũng chính là thứ dùng khi khách mang lưới cũ tới đặt hàng — xem khách đưa mẫu lưới cũ, đo gì trên mẩu đó.
Nếu đoạn chạy thử đã phải dừng vì kẹt thì dừng hẳn việc đổ lô vào, vì kẹt ngay đoạn đầu với lô dây mới hầu như luôn lặp lại — xem máy đan lưới dừng giữa cuộn.
Lô dây cứng hơn có phải là lô kém hơn không?
Không hẳn. Độ cứng là một đặc tính, và với một số sản phẩm thì dây cứng hơn lại cho tấm lưới giữ hình tốt hơn. Vấn đề nằm ở chỗ máy đang được cài theo lô cũ, nên cái sai là sự thay đổi không được báo trước chứ không phải bản thân độ cứng.
Điều đáng làm là thống nhất với nơi cung cấp dây rằng khi đổi nguồn hoặc đổi lô thì phải nói trước. Một câu báo trước tiết kiệm được cả buổi dò cài đặt, và đây là thứ thương lượng được chứ không phải thứ phải chịu.
Về phía xưởng, nên giữ mức cài đặt theo từng lô dây trong sổ chứ không giữ trong trí nhớ của một người. Khi lô dây quay vòng trở lại, bộ cài đặt cũ giúp vào việc ngay — xem đổi khổ lưới và cỡ mắt trên máy đan.
Dây bọc nhựa và dây mạ có thêm điểm gì phải chú ý?
Dây mạ kẽm chạy khác dây bọc nhựa ở chỗ lớp phủ chịu ma sát trong máy. Lô mạ dày hơn hoặc mạ kiểu khác có thể làm thay đổi cả ma sát lẫn đường kính thực tế qua khe dẫn — xem mạ kẽm nhúng nóng và mạ điện phân.
Với dây bọc nhựa, thứ đổi theo lô thường là độ dày lớp nhựa và độ bám của nó vào lõi. Dấu hiệu nhìn thấy là vụn nhựa bám quanh cụm dẫn sau khi chạy một lúc — xem lưới B40 bọc nhựa PVC và mạ kẽm.
Trong cả hai trường hợp, việc cần làm giống nhau: thử một đoạn, đo, ghi lại, rồi mới chạy cả lô. Thứ tự đó không đổi dù dây là loại gì.
Sai lầm thường gặp
- Nạp thẳng cuộn mới vào chạy vì thẻ cuộn ghi cùng một cỡ dây.
- Tăng lực ép ngay khi nghe máy nặng, trước khi thử giảm tốc độ.
- Đo cỡ mắt trên một hai mắt của đoạn chạy thử.
- So kết quả với con số nhớ trong đầu thay vì với mẩu mẫu của lô trước.
- Không ghi lại bộ cài đặt đã dùng cho từng lô dây, nên lô quay vòng lại vẫn phải dò từ đầu.
- Bỏ qua dấu đầu sợi bật ra khỏi cụm giữ, trong khi đó là dấu nguy hiểm cho người đứng máy.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Cắt một đoạn ngắn ở đầu cuộn mới, uốn gập bằng tay rồi thả, và làm đúng vậy với một đoạn của lô đang chạy dở. So hai thứ: lực tay phải bỏ ra và mức bật lại sau khi thả. Uốn qua lại vài lần tại cùng một chỗ cũng cho biết dây giòn hay dẻo qua cách nó gãy và qua mặt gãy.
Giảm tốc độ trước, chỉnh cữ sau, và chỉ tăng lực sau cùng khi đã loại trừ hai cách kia. Tăng lực đầu tiên là cách nhanh nhất để biến một vấn đề về vật liệu thành hỏng hóc của máy, vì cụm chịu lực sẽ mòn nhanh hơn trong khi nguyên nhân gốc vẫn còn nguyên.
Vì dây cứng hơn bật lại nhiều hơn sau khi uốn, nên hình dạng cuối cùng khác với hình dạng lúc máy vừa tạo ra. Cách xử là chỉnh bù ở cữ rồi đo lại trên một đoạn dài nhiều mắt liên tiếp, vì chênh lệch nhỏ trên từng mắt tích lại thành lệch khổ rõ rệt trên cả cuộn.
Đủ dài để đo cỡ mắt trên nhiều mắt liên tiếp rồi dừng và đo, so với mẩu mẫu của lô trước chứ không so với con số nhớ trong đầu. Nếu đoạn chạy thử đã phải dừng vì kẹt thì dừng hẳn việc đổ lô vào, vì kẹt ngay đoạn đầu với lô dây mới hầu như luôn lặp lại.
Không hẳn, độ cứng chỉ là một đặc tính và với một số sản phẩm thì dây cứng hơn lại giữ hình tốt hơn. Vấn đề thật nằm ở chỗ máy đang được cài theo lô cũ, nên cái sai là sự thay đổi không được báo trước. Đây là điều thương lượng được với nơi cung cấp dây chứ không phải thứ phải chịu.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn