Mắt lưới không đều có bốn nguồn gốc khác nhau, và vị trí đo tách được chúng: mắt to nhỏ dọc theo chiều chạy nghiêng về cấp dây; lệch giữa hai mép cuộn nghiêng về trục xoắn; lệch hình thoi đồng loạt nghiêng về cài đặt; mắt đúng số nhưng lưới nhão nghiêng về cỡ dây.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Đo ở đâu thì tách được nguyên nhân?
Sai lầm phổ biến là chỉ nhìn tổng thể cuộn lưới rồi kết luận "máy chỉnh sai". Bốn nguyên nhân dưới đây cho ra bốn kiểu lệch KHÁC NHAU, và chỉ lộ ra khi đo đúng chỗ. Cần vài phút với thước và một đoạn lưới vừa ra, ⛔ không cần tháo máy.
| Đo ở đâu, thấy gì | Nghiêng về nguyên nhân | Kiểm gì trước | Ngưỡng số liệu |
|---|---|---|---|
| Đo dọc theo chiều lưới chạy ra: mắt lúc to lúc nhỏ xen kẽ | Cấp dây ⛔ không đều — dây chùng, cuộn phôi bị rối hoặc phanh cuộn quá chặt | Kiểm đường đi của dây từ cuộn phôi tới cụm xoắn, tìm chỗ vướng | đang cập nhật |
| So mép trái với mép phải cùng một khổ: một bên đều, một bên lệch | Trục xoắn mòn hoặc lệch về một phía | Đây là hướng cần thợ kiểm, ⛔ không tự chỉnh trục | đang cập nhật |
| Cả tấm lệch hình thoi ĐỒNG LOẠT, đều tăm tắp | Cài đặt bước mắt hoặc góc xoắn sai từ đầu | Đối chiếu lại cài đặt với quy cách cần làm trước khi nghi máy | đang cập nhật |
| Mắt đo đúng số nhưng lưới mềm, kéo là biến dạng | Cỡ dây nhỏ hơn quy cách, hoặc dây quá mềm so với loại máy | Đo lại đường kính dây thực tế của lô đang chạy | đang cập nhật |
| Chỉ đoạn đầu cuộn lệch, càng về sau càng đều | Chưa chạy ổn định sau khi nạp dây mới hoặc đổi cài đặt | Bỏ đoạn đầu, đo lại sau vài mét — nhiều ca ⛔ không phải lỗi | đang cập nhật |
Cột "Ngưỡng số liệu" (dung sai bước mắt cho phép) để trống vì trang này ⛔ chưa có nguồn đo thật. Quy cách khổ lưới, bước mắt và cỡ dây theo catalogue công khai xem bảng tra lưới B40 — trang này ⛔ không chép số sang.
Vì sao dây chùng lại làm mắt to nhỏ xen kẽ?
Cụm xoắn tạo mắt lưới theo NHỊP: mỗi vòng xoắn ăn vào một đoạn dây có chiều dài nhất định. Nhịp đó do máy quyết định và rất đều. Nhưng chiều dài dây thực sự được kéo vào trong mỗi nhịp lại phụ thuộc lực căng của đường dây phía trước.
Dây chùng thì nhịp đầu kéo vào nhiều hơn phần chùng đó, cho ra mắt rộng; ngay sau đó đường dây bị căng lại nên nhịp kế tiếp kéo vào ít hơn, cho ra mắt hẹp. Kết quả là mắt to nhỏ xen kẽ theo chiều lưới chạy chứ ⛔ không lệch đều cả tấm — đây chính là chữ ký nhận dạng của nhóm nguyên nhân cấp dây.
Ngược lại, nếu phanh cuộn phôi siết quá chặt thì dây luôn bị giữ lại, mỗi nhịp kéo vào hụt một chút và mắt hẹp đều. Cả hai đều là chuyện của ĐƯỜNG DÂY chứ ⛔ không phải của trục xoắn, nên kiểm từ cuộn phôi trở đi là đúng thứ tự — cùng đường kiểm với dây thép đứt liên tục khi đan lưới B40, vì hai lỗi này thường đi cùng nhau.
Vì sao lệch một mép lại nghiêng về trục xoắn?
Dây ở hai mép khổ lưới đi qua các vị trí khác nhau trên cùng một trục. Nếu trục còn thẳng và mòn đều thì mọi vị trí trên khổ nhận cùng một chuyển động, nên lệch (nếu có) sẽ xuất hiện đồng đều trên cả khổ.
Khi trục mòn lệch hoặc cong nhẹ, chỉ những vị trí gần chỗ mòn mới bị ảnh hưởng — mắt ở mép đó lệch trong khi mép kia vẫn đạt. Chính sự KHÔNG ĐỐI XỨNG giữa hai mép là bằng chứng, và nó ⛔ không thể do cài đặt gây ra, vì cài đặt tác động lên toàn khổ như nhau.
Trục xoắn nằm trong nhóm phải gọi thợ, ⛔ không tự chỉnh — chỉnh sai làm hỏng cả cụm. Nếu tiếng ồn ở cụm xoắn cũng đang tăng dần theo tuần thì hai triệu chứng có chung một gốc, xem tiếng ồn và rung tăng dần.
Trước khi kết luận trục, hãy loại trừ khả năng cụm xoắn bị bụi kim loại và dầu mỡ tích tụ ở MỘT bên — việc này tự vệ sinh được, xem vận hành và bảo trì máy đan lưới.
Mắt lệch bao nhiêu thì cuộn lưới còn dùng được?
Câu trả lời phụ thuộc lưới dùng vào việc gì, ⛔ không có một mức chung. Hàng rào ranh giới đất nông nghiệp chấp nhận sai lệch rộng hơn hẳn hàng rào khuôn viên nhà xưởng, nơi lưới nằm trong tầm nhìn và thường có yêu cầu nghiệm thu — phân biệt hai nhóm nhu cầu này xem chọn máy đan lưới theo loại lưới.
Điều đáng lưu ý hơn con số: mắt lệch làm số mét dây tiêu tốn trên mỗi mét lưới đổi theo, nên giá thành thật của cuộn ⛔ không còn đúng như tính toán ban đầu. Nếu đang sản xuất để bán, phần chênh này ăn thẳng vào biên lời — cách tính lại xem tính giá thành mỗi m2 lưới.
Vì vậy mốc dừng máy hợp lý ⛔ không phải "lệch tới mức nhìn thấy" mà là "lệch tới mức đơn hàng ⛔ không nhận" — và mốc đó nên chốt với khách trước khi chạy lô, ⛔ không phải sau khi đã ra vài cuộn.
Kiểm vào lúc nào để ⛔ không hỏng cả lô?
- Đo một đoạn mẫu ngay sau khi nạp cuộn dây mới hoặc đổi cài đặt — hai thời điểm sinh lỗi nhiều nhất, và cũng là lúc rẻ nhất để phát hiện.
- Bỏ vài mét đầu rồi mới đo: đoạn đầu sau khi đổi phôi thường chưa ổn định, đo ngay dễ kết luận nhầm là máy lỗi.
- Đo cả hai mép chứ ⛔ không chỉ đo giữa khổ — lỗi trục xoắn chỉ lộ ra khi so hai mép với nhau.
- Ghi lại cỡ dây của từng lô phôi kèm kết quả đo: đổi lô dây là một trong các thời điểm mắt lưới đổi mà máy ⛔ không sai gì.
- Nếu đang chạy sản lượng theo tiến độ, đo giữa ca thay vì chỉ đo đầu ca — xem tính số ca sản xuất lưới B40 để biết một ca lỗi mất bao nhiêu.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Không. Trục xoắn mòn cho kiểu lệch KHÔNG đối xứng giữa hai mép khổ. Nếu mắt to nhỏ xen kẽ theo chiều lưới chạy thì nguyên nhân nằm ở đường cấp dây, còn nếu cả tấm lệch hình thoi đều tăm tắp thì gần như chắc chắn là cài đặt sai từ đầu. Đo đúng chỗ trước khi nghi trục.
Vì sau khi nạp dây mới hoặc đổi cài đặt, lực căng trên đường dây chưa ổn định nên vài nhịp xoắn đầu kéo vào lượng dây khác với nhịp bình thường. Đây thường không phải lỗi máy — cách xử là bỏ vài mét đầu rồi mới đo, thay vì chỉnh máy theo số đo của đoạn chưa ổn định.
Thường do cỡ dây nhỏ hơn quy cách hoặc dây quá mềm so với loại máy đang chạy, chứ không phải do bước mắt. Đo lại đường kính dây thực tế của lô đang dùng và đối chiếu với quy cách cần làm — đây là lỗi của phôi đầu vào, chỉnh máy không giải quyết được.
Không sửa lại được — mắt đã xoắn thành hình thì phải tháo ra mới đổi, và tháo thì dây không dùng lại được. Vì vậy giá trị nằm hoàn toàn ở chỗ phát hiện sớm: đo một đoạn mẫu sau mỗi lần nạp phôi hoặc đổi cài đặt, thay vì đo khi cuộn đã ra xong.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn