Cơ cấu an toàn là phần bị tháo nhiều nhất trên máy đã qua nhiều đời chủ, vì tháo thì thao tác nhanh hơn và không ai thấy hậu quả ngay. Dấu của việc tháo hầu như luôn còn lại trên máy, và đọc được ngay lúc đứng xem.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Dấu cho thấy đã từng có rồi bị tháo
| Nhìn thấy | Nó nói gì | Việc phải làm |
|---|---|---|
| Lỗ bắt vít bỏ trống thành cụm, xếp theo hình một tấm chữ nhật | Đó là chỗ tấm che từng được bắt vào | Đo khoảng cách các lỗ, làm lại tấm che theo đúng bộ lỗ đó |
| Mảng sơn còn nguyên màu gốc giữa vùng đã bạc, đúng hình một tấm | Tấm che đã ở đó đủ lâu để chắn nắng và bụi cho phần dưới | Dùng chính đường ranh màu làm kích thước tấm che mới |
| Nút dừng khẩn bị chèn, bị dán băng, hoặc bị vặn khóa cho luôn nhả | Có người cố ý vô hiệu hóa nó vì nó hay bị chạm phải | Gỡ chèn, thử nhấn, nếu nhấn mà máy không dừng thì báo thợ điện |
| Chỗ bắt nút dừng khẩn còn lỗ mà không còn nút | Nút đã hỏng và bị tháo hẳn thay vì được thay | Lắp lại nút đúng loại trước khi cho máy chạy sản xuất |
| Công tắc hành trình ở cửa che bị kẹp cho luôn đóng | Cửa mở ra mà máy vẫn chạy được, tức khóa liên động đã mất tác dụng | Gỡ kẹp, thử mở cửa xem máy có dừng không |
| Dây tiếp địa tháo rời, đầu cốt còn treo lủng lẳng | Phần nối đất đã mất, vỏ máy không còn đường thoát | Nối lại đúng điểm tiếp địa trước khi cấp điện chạy |
Hai dấu cuối nguy hiểm hơn hẳn bốn dấu trên vì chúng không cản trở thao tác nên rất ít ai để ý, và chúng chỉ biểu hiện đúng vào lúc xảy ra sự cố. Vỏ máy làm tê tay khi chạm là dấu của cùng nhóm nguyên nhân, xem vỏ máy làm tê tay khi chạm.
Vì sao cơ cấu an toàn hay bị tháo
Vì nó làm chậm thao tác. Tấm che phải mở ra mỗi lần chỉnh, khóa liên động bắt phải đóng cửa mới chạy được, nút dừng khẩn nhô ra nên dễ bị chạm phải khi thao tác gấp. Người tháo thường không định làm liều mà chỉ muốn đỡ vướng trong một ca gấp, rồi quên lắp lại.
Vì hỏng thì thay khó hơn tháo. Một công tắc hành trình hỏng cần đặt đúng loại và cần thợ điện, trong khi kẹp cho nó luôn đóng thì chỉ mất vài phút và máy chạy được ngay. Đây là lý do phổ biến nhất và cũng là lý do để lại dấu rõ nhất.
Vì nó không thuộc phần sản xuất nên không ai kiểm. Máy chạy ra sản phẩm đạt thì coi như ổn, còn tấm che thiếu thì không ai phát hiện cho tới khi có người mới vào đứng máy — đây cũng là lý do nên đưa phần này vào checklist kiểm máy trước ca.
Trình tự khôi phục trước khi cho máy vào sản xuất
Bước một, lập danh sách thiếu bằng cách đi một vòng quanh máy và đếm các bộ lỗ bắt vít bỏ trống. Ghi vị trí và số lỗ của từng bộ, vì chính chúng là bản vẽ cho tấm che sẽ làm lại. Làm việc này trước khi máy được cấp điện.
Bước hai, thử từng cơ cấu còn lại xem có thật sự tác dụng không: nhấn nút dừng khẩn xem máy có dừng, mở cửa che xem máy có ngắt. Cơ cấu còn nguyên hình dạng mà mất tác dụng còn nguy hơn cơ cấu thiếu hẳn, vì người đứng máy tin vào nó.
Bước ba, khôi phục rồi mới chạy sản xuất, và ghi lại phần đã khôi phục vào hồ sơ máy. Người mới vào đứng máy cần được chỉ đúng vị trí nút dừng khẩn ngay buổi đầu — xem giao máy an toàn cho thợ mới và vận hành an toàn máy cắt sắt.
Phần này ảnh hưởng tới quyết định mua thế nào
Thiếu che chắn không phải lý do để bỏ chiếc máy, vì tấm che làm lại được và thường không khó. Nhưng nó là căn cứ mặc cả rõ ràng và là việc phải làm trước khi máy vào sản xuất, nên cộng vào giá theo tính chi phí sửa máy cũ cộng vào giá mua.
Điều đáng đọc hơn là thông tin gián tiếp: một chiếc máy bị tháo hết cơ cấu an toàn thường cũng là chiếc bị bỏ qua nhiều thứ khác, và nó khớp với các dấu chắp vá khác trên thân — xem nhìn thế nào biết máy đã sửa chữa nhiều lần.
Riêng dây tiếp địa bị tháo thì nên xử ngay chứ không để vào danh sách việc sau, vì nó thuộc phần điện và hậu quả không báo trước.
Sai lầm thường gặp
- Coi thiếu che chắn là chuyện nhỏ vì máy vẫn chạy ra sản phẩm đạt.
- Bỏ qua các bộ lỗ bắt vít bỏ trống, thứ chính là bản vẽ của tấm che đã mất.
- Thấy nút dừng khẩn còn nguyên trên máy rồi tin là nó còn tác dụng mà không thử nhấn.
- Gỡ băng dán ở nút dừng khẩn nhưng không tìm hiểu vì sao nó bị dán.
- Để dây tiếp địa tháo rời vào danh sách việc làm sau thay vì xử ngay.
- Cho thợ mới đứng máy trước khi khôi phục xong và chỉ rõ vị trí nút dừng khẩn.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Hai dấu rõ nhất: các lỗ bắt vít bỏ trống xếp thành cụm theo hình một tấm chữ nhật, và mảng sơn còn nguyên màu gốc giữa vùng đã bạc đúng hình một tấm. Tấm che ở đó đủ lâu thì nó chắn nắng và bụi cho phần dưới, nên khi tháo ra đường ranh màu vẫn còn, và chính đường ranh đó cho kích thước tấm che mới.
Không. Phải thử nhấn. Nút có thể bị chèn, bị dán băng hoặc bị vặn khóa cho luôn nhả, và cũng có thể còn nguyên hình dạng mà mạch phía sau đã bị đấu tắt. Cơ cấu còn nguyên hình dạng mà mất tác dụng nguy hơn cơ cấu thiếu hẳn, vì người đứng máy tin vào nó.
Vì nó làm chậm thao tác: tấm che phải mở mỗi lần chỉnh, khóa liên động bắt đóng cửa mới chạy được, nút dừng khẩn nhô ra nên dễ chạm phải. Vì hỏng thì thay khó hơn tháo, kẹp cho công tắc luôn đóng chỉ mất vài phút. Và vì nó không thuộc phần sản xuất nên không ai kiểm khi máy vẫn ra sản phẩm đạt.
Trước khi cấp điện, đi một vòng quanh máy đếm các bộ lỗ bắt vít bỏ trống và ghi vị trí từng bộ. Sau đó thử từng cơ cấu còn lại: nhấn nút dừng khẩn xem máy có dừng, mở cửa che xem máy có ngắt. Rồi mới khôi phục và ghi phần đã làm vào hồ sơ máy, trước khi cho máy vào chạy sản xuất.
Không, vì tấm che làm lại được và thường không khó, nên đây là căn cứ mặc cả và là việc phải làm trước khi vào sản xuất. Điều đáng đọc hơn là thông tin gián tiếp: máy bị tháo hết cơ cấu an toàn thường cũng bị bỏ qua nhiều thứ khác. Riêng dây tiếp địa bị tháo thì xử ngay chứ không để vào việc làm sau.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn