Kẽm gai ra khỏi máy thì hai sợi lõi tự bung xoắn — gai trôi dọc dây

Cái gì giữ gai đứng yên trên dây?

Hai sợi lõi chạy song song, gai được đặt ngang vào giữa, rồi cả cụm bị xoắn lại. Sau khi xoắn, hai sợi ôm chặt lấy chân gai ở đúng vị trí đó — nguyên lý này đã nêu ở máy làm kẽm gai. Nghĩa là thứ giữ gai không phải mối nối nào cả, mà là LỰC ÉP do xoắn tạo ra.

Lực ép đó phụ thuộc vào độ xoắn còn giữ được sau khi dây rời máy. Thép có tính bật lại: xoắn xong nó nhả ra một phần, đúng cùng hiện tượng đàn hồi đã mô tả ở đai bẻ xong bị mở góc do đàn hồi — chỉ khác là ở đây phần bật lại làm lỏng cái ôm, chứ không làm sai kích thước.

Nếu phần xoắn giữ lại đủ chặt thì gai nằm yên cả đời sản phẩm. Nếu nó nhả quá nhiều thì gai còn ở đó nhưng chỉ bị kẹp lỏng — và lỏng thì không nhìn ra được, nó chỉ lộ khi có người kéo căng hoặc chạm vào.

Đây là lý do hỏng này lộ MUỘN và lộ ở CHỖ KHÁC: dây ra máy nhìn đạt, cuộn đóng xong nhìn đạt, tới lúc trải và căng ngoài tuyến thì gai trôi. Cách xử ở khâu lắp đã có ở kẽm gai tuột ngạnh khi kéo căng lắp đặt; trang này nói khâu TRÊN MÁY, tức chỗ ngăn được.

Đọc dấu ngay tại đầu ra của máy

Bốn dấu dưới đây đọc được trên đoạn dây vừa rời cụm xoắn, không cần chờ đóng cuộn.

Vì sao lực căng hai sợi phải bằng nhau?

Xoắn hai sợi vào nhau chỉ ra được hình xoắn kép khi cả hai cùng bị quấn. Nếu một sợi căng hơn hẳn, nó giữ nguyên đường thẳng và sợi kia quấn quanh nó — kết quả là một sợi thẳng có dây quấn ngoài, chứ không phải hai sợi ôm nhau. Chân gai lúc đó chỉ tì vào một sợi thay vì bị kẹp giữa hai sợi.

Hình dạng đó nhìn qua vẫn giống kẽm gai, và đó là chỗ nguy: nó đi lọt khâu nhìn bằng mắt, đi lọt khâu đóng cuộn, rồi hỏng ngoài tuyến. Phép kiểm tách được nó cũng đơn giản — nhìn xem có sợi nào chạy thẳng suốt không.

Lực căng lệch thường đến từ khâu xả dây chứ không từ cụm xoắn: hai cuộn dây lõi vơi không đều, một giá xả quay nặng hơn, hoặc một đường dây đi qua nhiều điểm ma sát hơn. Cùng nhóm vấn đề với khâu xả cuộn ở máy duỗi, xem đặt và xả cuộn thép vào máy duỗi.

Vì thế khi thấy dấu "một sợi thẳng", đừng chỉnh cụm xoắn trước. Nhìn về phía sau máy, nơi hai cuộn dây đang được kéo ra — đó mới là chỗ biến đang trôi.

Kiểm vào lúc nào thì còn cứu được cả lô?

Ngay tại đầu ra, và thêm một lần khi cuộn dây lõi đã vơi quá nửa — vì đó là lúc lực căng đổi nhiều nhất.

• Đầu lô: cắt một đoạn ngắn vừa ra máy, đẩy thử vài cái gai dọc dây bằng tay có găng. Gai nhúc nhích được là chưa đạt.
• Nhìn dọc đoạn đó xem có sợi nào chạy thẳng suốt hay không — dấu của lực căng lệch.
• Giữa lô: làm lại đúng hai việc trên khi thấy cuộn dây lõi đã vơi rõ.
• Đổi cuộn dây lõi hoặc đổi loại dây là một cấu hình mới — kiểm lại từ đầu, đừng chạy tiếp bằng cài đặt của cuộn trước.
• Đoạn đã cắt ra để thử thì bỏ, đừng nối lại vào cuộn thành phẩm.
• Ghi mức căng và số vòng xoắn đang chạy kèm loại dây, để lô sau gặp lại thì không phải dò.

Cuộn đã đóng rồi mới phát hiện thì sao?

Không tháo cuộn ra xoắn lại được — xoắn là biến dạng đã xảy ra trên toàn bộ chiều dài, và xoắn thêm lần nữa thì dây cứng thêm rồi dễ gãy tại đúng chỗ đã xoắn hai lần.

Việc làm được là phân loại: cắt mẫu ở vài vị trí trong cuộn để xem phần nào đạt, vì lỗi này thường trôi dần theo chiều dài chứ không đều. Đầu cuộn có thể đạt trong khi cuối cuộn thì không — nên kết luận cho cả cuộn từ một mẫu duy nhất là sai cả hai chiều.

Với cuộn đã giao thì cách xử giống mọi ca hàng không đạt: đo, ghi, chụp lại rồi báo, và báo SỚM. Kẽm gai hỏng kiểu này lộ ra lúc công nhân đang trải và căng dây — tức lộ ra ở tay người, nên nó không phải chuyện chỉ liên quan tới chất lượng.

Và tách lô giữ nguyên thẻ, đừng để lẫn vào hàng đạt. Cùng cách xử đã dùng cho lô lưới bung méo sau lưu kho, xem bảo quản cuộn lưới thành phẩm.

Sai lầm thường gặp

• Chỉ nhìn gai mà không nhìn phần xoắn — thứ hỏng là cái ôm, không phải cái gai.
• Chỉnh cụm xoắn ngay khi thấy một sợi chạy thẳng, thay vì nhìn về phía hai giá xả dây phía sau máy.
• Kiểm một lần ở đầu lô rồi tin cả cuộn, trong khi lực căng đổi khi cuộn dây lõi vơi.
• Kết luận cho cả cuộn từ một mẫu duy nhất — lỗi này trôi dần theo chiều dài.
• Đi chỉnh máy vì thấy đoạn giữa hai gai xoắn lỏng hơn chỗ có gai, vốn là chuyện bình thường ở nhiều kiểu máy.
• Đổi loại dây mà giữ nguyên mức căng và số vòng xoắn của lô trước.
• Nối đoạn đã cắt ra để thử trở lại vào cuộn thành phẩm.
• Tháo cuộn ra xoắn lại để chữa — dây cứng thêm rồi gãy tại chỗ đã xoắn hai lần.
• Để lô chờ quyết định lẫn vào hàng đạt.