Máy hàn lưới giả định hai sợi gặp nhau đúng một điểm, vuông góc, và cùng nằm trên một mặt. Dây còn cong phá cả ba giả định đó cùng lúc — nhưng dấu để lại dễ bị đổ nhầm cho mức cài nhiệt.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Dây cong phá cái gì?
Ba thứ, và cả ba đều ở KHÂU TRƯỚC mối hàn chứ không ở mối hàn.
THỨ NHẤT — ĐIỂM GẶP LỆCH TÂM. Hai sợi đáng ra chạm nhau đúng đỉnh của cả hai. Sợi cong thì điểm chạm trượt sang sườn, nên diện tích ép nhỏ hơn và lệch. Mối hàn hình thành ở một chỗ lệch so với tâm mắt, dù dòng và áp đều đúng.
THỨ HAI — KHOẢNG CÁCH MẮT KHÔNG ĐỀU. Sợi cong đi qua bộ cấp với chiều dài thực khác chiều dài tính, nên bước mắt trôi dần theo tấm. Lỗi này cộng dồn: mắt đầu tấm còn đúng, mắt cuối tấm lệch rõ.
THỨ BA — SỢI KHÔNG NẰM CÙNG MẶT. Sợi vênh khỏi mặt phẳng làm điện cực tì không đều, và chỗ tì không đều là chỗ nhiệt sinh sai chỗ — đúng cơ chế đã mô tả ở lưới hàn: mối hàn bong hoặc cháy thủng.
Làm sao biết lỗi do dây chứ không do mức cài?
Đây là chỗ hay chữa nhầm: thấy mối yếu thì tăng mức cài, mà gốc lại nằm ở dây. Bốn dấu dưới đây phân được hai nhóm, và tất cả đều nhìn bằng mắt trên chính tấm vừa ra.
| Nhìn thấy gì | Nghiêng về DÂY | Nghiêng về NHIỆT / ĐIỆN CỰC |
|---|---|---|
| Vị trí mối hàn trên mắt | Lệch khỏi tâm mắt, và lệch cùng một phía trên nhiều mắt liền nhau | Đúng tâm mắt, chỉ khác nhau về độ chắc |
| Bước mắt dọc theo tấm | Trôi dần, đầu tấm đúng cuối tấm lệch | Đều từ đầu tới cuối |
| Phân bố mối hỏng | Tập trung ở một dải sợi nhất định, dải bên cạnh bình thường | Rải rác khắp tấm, hoặc tập trung theo hàng điện cực |
| Tấm đặt xuống mặt phẳng | Vênh, có chỗ kênh lên | Phẳng, chỉ mối là yếu |
Dòng thứ nhất là dòng rẻ nhất và cũng đáng tin nhất: nhìn vị trí mối hàn so với tâm mắt trên năm sáu mắt liền nhau. Lệch cùng một phía là chữ ký của dây, vì mức cài nhiệt không có lý do gì để đẩy mối hàn sang một bên.
Chặn ở đâu — trước máy hay trong máy?
Trước máy. Cụm nắn đặt trên đường dây vào là chỗ xử đúng, và cách đọc kết quả nắn đã có ở nhóm máy duỗi: sắt duỗi ra không thẳng phải làm sao và thép duỗi ra cong hình chữ S. Hai bài đó nói về thanh thép, nhưng chữ ký cong thì cùng một cách đọc.
Nguồn cong thì có hai. Một là cuộn dây: dây nằm cuộn lâu thì mang sẵn độ cong của cuộn, và đoạn ngoài cùng khác đoạn trong lõi. Hai là cách xả cuộn: giá xả lệch hoặc dây bị kéo qua mép cứng thì dây được uốn thêm một lần nữa trên đường đi — cùng vấn đề ở xả cuộn thép vào máy duỗi.
Điều không nên làm là bù bằng mức cài. Tăng dòng cho mối lệch tâm bắt chắc hơn là đổi một lỗi hình học thành một lỗi nhiệt, và lỗi nhiệt thì ăn mòn điện cực nhanh hơn.
Kiểm vào lúc nào?
Ba mốc, và mốc đầu là mốc quan trọng nhất vì nó chặn cả lô thay vì chặn một tấm.
- MỖI KHI ĐỔI CUỘN DÂY: cuộn mới là cấu hình mới. Chạy một tấm, đặt xuống mặt phẳng, nhìn vị trí mối so với tâm mắt.
- GIỮA LÔ, THEO SỰ KIỆN: sau mỗi lần dừng máy, chỉnh giá xả, hoặc nối dây.
- CUỐI TẤM CHỨ KHÔNG PHẢI ĐẦU TẤM: lỗi bước mắt cộng dồn, nên đo bước ở phần cuối mới bắt được.
- Ghi kết quả vào sổ theo SỰ KIỆN, cùng cách ở nhật ký máy: ghi gì để truy lỗi — có số cũ để so thì mới biết đang xấu đi hay vẫn thế.
- Cỡ dây sai so với quy định máy là chuyện khác và phải loại trước, xem vận hành và bảo trì máy đan lưới.
Sai lầm thường gặp
- Thấy mối yếu là tăng mức cài, chưa nhìn vị trí mối so với tâm mắt.
- Đo bước mắt ở đầu tấm rồi kết luận cả tấm — lỗi này cộng dồn về cuối.
- Đổi cuộn dây rồi chạy tiếp bằng cài đặt của cuộn trước.
- Bỏ qua giá xả cuộn, trong khi chính nó đang uốn thêm dây trên đường đi.
- Coi cụm nắn là thứ chỉnh một lần rồi thôi.
- Nhầm dây cong với dây sai cỡ — hai lỗi khác nhau, phải loại lỗi cỡ trước.
- Không ghi lần chỉnh nào vào sổ, nên không biết máy đang xấu đi hay vẫn thế.
- Chấp nhận tấm vênh vì "mối vẫn chắc" — vênh là dấu sợi không cùng mặt, và nó ăn vào điện cực.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Ba kiểu cùng lúc: mối hàn hình thành lệch tâm mắt vì hai sợi chạm nhau ở sườn thay vì ở đỉnh; bước mắt trôi dần theo tấm vì chiều dài thực của sợi cong khác chiều dài tính; và tấm vênh vì các sợi không cùng nằm trên một mặt, làm điện cực tì không đều.
Nhìn vị trí mối hàn so với tâm mắt trên năm sáu mắt liền nhau. Lệch cùng một phía là chữ ký của dây — mức cài nhiệt không có lý do gì đẩy mối hàn sang một bên. Thêm ba dấu nữa: bước mắt trôi dần về cuối tấm, mối hỏng tập trung ở một dải sợi, và tấm đặt xuống mặt phẳng thì vênh.
Không nên. Đó là đổi một lỗi hình học thành một lỗi nhiệt, và lỗi nhiệt ăn mòn điện cực nhanh hơn. Chỗ xử đúng là cụm nắn trên đường dây vào máy, cộng với giá xả cuộn — nếu giá lệch hoặc dây bị kéo qua mép cứng thì dây được uốn thêm một lần nữa trên đường đi.
Mỗi khi đổi cuộn dây (cuộn mới là một cấu hình mới: chạy một tấm rồi kiểm trước khi chạy cả lô), sau mỗi lần dừng máy hoặc chỉnh giá xả, và đo bước mắt ở phần CUỐI tấm chứ không phải đầu tấm — lỗi bước mắt cộng dồn nên đầu tấm còn đúng trong khi cuối tấm đã lệch rõ.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn