Máy dừng giữa chu trình, cây thép còn kẹp trong khuôn thì gỡ thế nào?

Trước khi chạm tay vào, phải chắc ba thứ gì?

Thứ nhất: cắt điện tại cầu dao hoặc aptomat của chính máy, không dừng ở nút dừng trên bảng điều khiển. Nút dừng chỉ cắt lệnh chạy; nguồn vẫn còn, và một thao tác vô tình vào bảng điều khiển vẫn có thể làm trục quay tiếp trong lúc tay đang ở trong khuôn.

Thứ hai: với máy thủy lực, chờ áp trong hệ xuống rồi mới tháo. Dấu hiệu nghe và nhìn được là tiếng bơm tắt hẳn, kim đồng hồ áp rơi về vạch gốc và không nhích lên nữa. Cụm nào còn áp thì chấu vẫn còn lực kẹp — xem hệ thủy lực máy bẻ đai gồm gì để biết chỗ nào trong hệ còn giữ áp sau khi bơm đã tắt.

Thứ ba: treo biển tại cầu dao hoặc rút chìa khóa mang theo người, nhất là khi xưởng có nhiều người và cầu dao ở xa vị trí máy. Cách làm này và các điểm an toàn khác của nhóm máy bẻ đai có ở vận hành an toàn máy bẻ đai.

Nhìn gì để biết cây thép đang bị giữ bằng cái gì?

Gỡ sai chỗ làm cong thêm chi tiết máy, nên bước này là bước đọc chứ chưa phải bước tháo. Năm dấu hiệu dưới đều nhìn thấy bằng mắt từ ngoài, không phải tháo vỏ mới thấy.

Trả trục về vị trí gốc bằng tay hay bằng máy?

Ưu tiên dùng chính chức năng về gốc của máy sau khi đã cấp điện lại và khu vực khuôn đã trống tay người. Máy về gốc bằng lệnh của nó thì bộ đếm vị trí và cảm biến cùng về một mốc; quay trục bằng tay hoặc cạy bằng đòn bẩy thì cơ cấu về chỗ nhưng bộ đếm vẫn nhớ vị trí cũ, và lỗi đó chỉ lộ ra ở cây đai tiếp theo.

Nếu bắt buộc phải xoay bằng tay vì phôi chèn cứng, hãy xoay đúng chiều ngược với chiều uốn vừa rồi, dùng cần quay của máy nếu có, và ghi lại việc đã xoay tay để lần chạy sau bắt đầu bằng một chu trình không tải. Dùng xà beng tì vào thân khuôn là cách làm để lại vết móp ngay trên mặt khuôn, và vết đó sẽ in lên mọi cây đai sau này.

Riêng ca máy dừng vì mất điện chứ không phải vì kẹt, thứ tự đóng điện lại có ràng buộc riêng — xem mất điện giữa ca, khởi động lại an toàn.

Cây thép vừa gỡ ra còn dùng được không?

Cây đã uốn dở rồi nắn thẳng lại là cây đã chịu hai lần biến dạng tại cùng một chỗ. Chỗ đó nhìn kỹ thường thấy lớp gỉ hoặc lớp mạ bong thành vảy, mặt ngoài của góc hơi nhám hơn phần còn lại. Đó là vùng dễ nứt khi uốn lần nữa — cùng cơ chế mô tả ở đai bị nứt ở góc bẻ.

Cách dùng lại an toàn nhất là cắt bỏ đoạn đã uốn dở rồi dùng phần thân còn lại cho chi tiết ngắn hơn, thay vì nắn thẳng để bẻ lại nguyên cây. Nếu buộc phải bẻ lại, đừng đặt góc mới trùng đúng vào vết góc cũ.

Còn nếu cây gỡ ra vẫn thẳng và chỉ bị xước chấu kẹp thì dùng bình thường, nhưng nên tách riêng và đo lại sau khi bẻ xong, vì đó là cây duy nhất trong lô đi qua một chu trình bất thường — cách xử khi một cây đo ra sai có ở đo ra một cây đai sai kích thước.

Chạy lại thế nào để không hỏng thêm cây tiếp theo?

Chạy một chu trình không tải trước, đứng ngoài tầm với của cụm uốn và nhìn trục có đi hết hành trình rồi về gốc êm không. Sau đó bẻ thử một tới hai cây rồi đo, so với cây mẫu của lô đang chạy chứ không so với bản vẽ — vì mục tiêu lúc này là biết máy có trở lại đúng trạng thái trước khi dừng hay không.

Thứ hay xê dịch nhất sau một lần kẹt là cữ chặn và cữ đo chiều dài, vì chúng chịu lực trực tiếp lúc phôi bị chèn. Kiểm hai cữ đó trước khi đổ cả lô vào chạy tiếp, theo cách mô tả ở cữ dừng bị trôi theo thời gian.

Khi lần dừng vừa rồi kéo theo việc tháo mở chi tiết nào đó, quy trình chạy thử dài hơn một chu trình không tải — xem chạy thử máy bẻ đai sau khi sửa xong.

Ghi lại gì để lần sau đỡ mất công?

Ghi ba thứ và chỉ ba thứ: máy dừng ở đoạn nào của chu trình, lúc đó đang chạy phi mấy và kiểu đai nào, gỡ ra bằng cách nào. Ba dòng đó đủ để lần sau nhận ra ngay là ca cũ lặp lại hay ca mới, và đủ để thợ sửa biết nên nhìn cụm nào trước.

Lần kẹt thứ hai tại cùng một đoạn hành trình thì không còn là sự cố lẻ nữa, mà là dấu của một thứ đang mòn hoặc lỏng dần. Cách ghi và cách đọc lại nhật ký có ở nhật ký máy: ghi gì để truy lỗi.

Sai lầm thường gặp

• Thò tay vào khuôn khi mới bấm nút dừng mà chưa cắt cầu dao của máy.
• Cạy phôi ra khi trục uốn còn đứng giữa hành trình — phôi rời ra nhưng góc uốn bị bẻ thêm một lần nữa.
• Dùng xà beng tì vào mặt khuôn để nạy, để lại vết móp in lên mọi cây đai sau đó.
• Quay trục về gốc bằng tay rồi chạy tiếp ngay, trong khi bộ đếm vị trí của máy vẫn nhớ chỗ cũ.
• Nắn thẳng cây đã uốn dở rồi bẻ lại đúng vào vết góc cũ.
• Bỏ qua việc kiểm cữ chặn sau khi gỡ kẹt, rồi cả lô sau đó lệch đều một khoảng.