Số thanh mỗi chiều = phần nguyên của (chiều dài vuông góc ÷ bước thép) + 1. Sàn 6×4m bước 200mm cần 21 thanh dài 6m và 31 thanh dài 4m, tổng 250m thép Ø10 ≈ 154,25kg. Nhưng số cây 11,7m thật phải mua là 26 cây, không phải 22 cây như phép chia thẳng.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Vì sao công thức có dấu "+1"?
Bước thép là khoảng cách GIỮA hai thanh liền nhau, nên số khoảng luôn ít hơn số thanh đúng một. Chia chiều dài cho bước ra số KHOẢNG; muốn ra số THANH phải cộng 1 (tính cả thanh ở mép cuối). Bỏ dấu +1 là thiếu một thanh mỗi chiều — nghe nhỏ nhưng lặp lại ở mọi cấu kiện của cả công trình.
Đây cùng một logic đã dùng cho bước đai ở trang định mức đai cho dầm, cột, chỉ khác đối tượng: đai là vòng khép kín quanh tiết diện, còn lưới sàn là các thanh thẳng đan hai chiều — nên phôi cho lưới sàn đi qua máy cắt sắt chứ không qua máy bẻ đai.
Ví dụ: sàn 6m × 4m, bước 200mm hai chiều, thép Ø10
| Chiều | Số thanh | Chiều dài mỗi thanh | Tổng chiều dài |
|---|---|---|---|
| Thanh chạy theo chiều 6m | ⌊4.000 ÷ 200⌋ + 1 = 21 | 6m | 21 × 6 = 126m |
| Thanh chạy theo chiều 4m | ⌊6.000 ÷ 200⌋ + 1 = 31 | 4m | 31 × 4 = 124m |
| Tổng | 52 thanh | — | 250m |
Số thanh mỗi chiều tính theo chiều VUÔNG GÓC với hướng thanh (thanh dài 6m thì rải dọc theo chiều 4m). Khối lượng: 250m × 0,617kg/m (thép Ø10, tra bảng khối lượng theo đường kính) ≈ 154,25kg. Kích thước sàn, bước thép và phi thép lấy từ bản vẽ kết cấu — ⛔ không tự đặt, ví dụ ở đây chỉ minh họa cách tính.
Vì sao 250m thép lại cần 26 cây chứ không phải 22?
Phép chia thẳng cho ra 250 ÷ 11,7 ≈ 21,37, làm tròn lên 22 cây. Nhưng thép bán theo cây nguyên và phôi phải cắt đúng chiều dài, nên con số thật phụ thuộc cách xếp phôi trên từng cây — cùng bài toán ở trang xếp phôi để ít đầu mẩu nhất.
Cắt riêng thanh 6m thì mỗi cây 11,7m chỉ ra 1 thanh và dư 5,7m — bỏ 48,72% chiều dài cây, không thể chấp nhận. Cách xếp tốt hơn: mỗi cây cắt 1 thanh 6m + 1 thanh 4m = 10m, dư 1,7m (bỏ 14,53%).
| Bước xếp phôi | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| 21 cây cắt cặp 6m + 4m | 21 × (6 + 4) = 210m | Đủ 21 thanh 6m và 21 thanh 4m |
| Thanh 4m còn thiếu | 31 − 21 | 10 thanh |
| Cây cho phần 4m còn lại | ⌊11,7 ÷ 4⌋ = 2 thanh/cây → ⌈10 ÷ 2⌉ | 5 cây |
| Tổng số cây phải mua | 21 + 5 | 26 cây (phép chia thẳng chỉ ra 22) |
Chênh lệch 4 cây so với phép chia thẳng là phần đầu mẩu KHÔNG thể tránh với bộ chiều dài này — ⛔ không phải hao hụt do tay nghề. Đây là lý do nên tính số cây theo cách xếp phôi thật, thay vì chia tổng chiều dài rồi cộng một tỷ lệ dự phòng.
Có cách nào giảm số cây xuống không?
Có ba hướng, tất cả đều là đổi ĐẦU VÀO chứ không đổi phép tính. Một: đặt thép cắt sẵn theo chiều dài yêu cầu nếu nhà cung cấp nhận — khi đó đầu mẩu chuyển sang phía họ. Hai: gộp nhiều cấu kiện cùng phi thép vào một lệnh cắt, vì phần dư của sàn này có thể vừa đúng thanh ngắn của sàn khác.
Ba: xem lại chiều dài thanh trong bản vẽ nếu thiết kế cho phép nối — nhưng đây là quyết định của bên thiết kế, ⛔ không phải của người cắt. Cả ba hướng đều cần biết trước tổng nhu cầu, nên tính bảng thanh cho toàn bộ hạng mục trước khi ra lệnh cắt, xem thêm dây chuyền gia công cốt thép.
Từ số thanh ra thời gian máy chạy
Tổng số lát cắt = số thanh cần + số lát để bỏ đầu mẩu (nếu phải cắt bỏ). Với 52 thanh thành phẩm từ 26 cây, số lát tối thiểu là 52 nếu mỗi lát tạo ra một thanh và phần dư để nguyên. Từ số lát ra số ca thì dùng cách tính tổng thời gian cắt cho lô hàng.
Nếu sàn nằm trong hạng mục lớn nhiều cấu kiện, nên cộng số lát của tất cả cấu kiện trước rồi mới tính số ca — vì thời gian mỗi lát phụ thuộc phi thép, và cắt gộp cùng phi tiết kiệm được thời gian đổi cữ.
Sai lầm thường gặp
- Bỏ dấu +1: thiếu một thanh mỗi chiều ở mọi cấu kiện, cộng dồn thành thiếu đáng kể cả công trình.
- Đếm số thanh theo chiều cùng hướng với thanh thay vì chiều vuông góc — đảo ngược hoàn toàn kết quả.
- Lấy phép chia tổng chiều dài để ra số cây rồi cộng 5-10% dự phòng — với bộ chiều dài này vẫn thiếu, phải tính theo cách xếp phôi thật.
- Quên rằng bước thép hai chiều có thể khác nhau — bản vẽ nhiều sàn ghi bước theo mỗi chiều riêng, phải đọc đúng từng chiều.
- Bỏ qua thép gia cường mũ cột, thép chờ và thép biên — bảng này chỉ tính lưới chính, phần gia cường đọc riêng trên bản vẽ.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Vì bước thép là khoảng cách giữa hai thanh, nên phép chia cho ra số KHOẢNG. Ví dụ chiều 4.000mm bước 200mm có 20 khoảng nhưng 21 thanh — thanh ở cả hai mép đều được tính.
Có thể sai đáng kể. Ví dụ trong bài: phép chia ra 22 cây nhưng số thật phải mua là 26 cây, vì thanh 6m và 4m không xếp chẵn trên cây 11,7m. Phải tính theo cách xếp phôi thật.
Tính riêng từng chiều với đúng bước của chiều đó: số thanh chạy theo một chiều lấy theo bước ghi cho chiều vuông góc với nó. Không dùng một bước chung cho cả hai chiều nếu bản vẽ ghi khác nhau.
Không. Đây là lưới thép chính; thép gia cường mũ cột, thép chờ và thép biên phải đọc riêng trên bản vẽ và cộng thêm vào bảng thanh trước khi ra lệnh cắt.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn