Thời gian mất do đổi cỡ = số lần đổi × thời gian mỗi lần đổi. Ca 420 phút bẻ 8 cỡ đai, mỗi lần đổi 6 phút: gom lô một đợt mất 48 phút (11,43% ca), nhưng chia 3 đợt thành 24 lần đổi mất 144 phút — 34,29% ca, tương đương 2.016 đai không làm được.
Viết bởi Nguyễn Đỗ Tùng — hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, Cử nhân Cơ khí (ĐH Công nghiệp Hà Nội, 2010).
Vì sao thời gian đổi cỡ đáng tính riêng?
Nó là phần lớn nhất và dễ tác động nhất trong khoảng thời gian máy bẻ đai sắt mở mà không bẻ. Khác với hỏng hóc, đổi cỡ là việc PHẢI làm và biết trước — nên tính được ra số phút, rồi quyết định sắp lệnh sản xuất để giảm, không cần đầu tư gì thêm.
Con số này chính là phần lớn khoảng hụt giữa năng suất catalogue và năng suất thật đã nêu ở cách tính số đai mỗi ca từ tốc độ bẻ. Ở đó hệ số thời gian máy chạy thật là con số bạn đo; ở đây ta bóc tách xem phần nào của nó do đổi cỡ tạo ra.
Công thức và số lần đổi tính thế nào?
Thời gian mất = số lần đổi cỡ × thời gian mỗi lần đổi. Thời gian mỗi lần đổi bạn bấm giờ tại xưởng: tính từ lúc bẻ xong đai cuối của cỡ trước tới lúc đai đầu tiên của cỡ sau ra ĐÚNG kích thước (gồm cả đặt lại cữ, thử và điều chỉnh, bỏ đai thử sai).
Số lần đổi thì phụ thuộc cách sắp lệnh: nếu mỗi cỡ đai được bẻ gọn trong một đợt thì số lần đổi bằng số cỡ; nếu cùng số cỡ đó bị chia thành nhiều đợt rải trong ca thì số lần đổi bằng số cỡ × số đợt. Đây là chỗ duy nhất trong công thức mà cách tổ chức quyết định trực tiếp con số.
Ví dụ: cùng 8 cỡ đai, hai cách sắp lệnh
| Cách sắp lệnh | Số lần đổi | Thời gian mất (6 phút/lần) | % ca 420 phút | Số đai không làm được (14 đai/phút) |
|---|---|---|---|---|
| Gom lô: mỗi cỡ 1 đợt | 8 × 1 = 8 | 48 phút | 11,43% | 672 đai |
| Rải: mỗi cỡ 3 đợt | 8 × 3 = 24 | 144 phút | 34,29% | 2.016 đai |
| Gom lô + rút thời gian đổi còn 3 phút | 8 | 24 phút | 5,71% | 336 đai |
Tốc độ 14 đai/phút là một trong ba giá trị catalogue đã đối chiếu ở bảng tra thông số máy bẻ đai. Ca 420 phút (7 giờ làm việc thực tế), 6 phút mỗi lần đổi, 8 cỡ đai và 3 đợt đều là số MINH HỌA — thay bằng số bấm giờ tại xưởng bạn. Trang này ⛔ không đặt ra định mức thời gian đổi cỡ nào.
Điều gì rút ra từ ba hàng bảng trên?
Hàng 1 so hàng 2: cùng khối lượng công việc, cùng máy, cùng người — chỉ khác cách sắp lệnh mà mất thêm 96 phút và 1.344 đai. Đây là phần sản lượng bị mất không do máy yếu, không do thiếu người, và không tốn đồng nào để lấy lại ngoài việc sắp lại lệnh.
Hàng 1 so hàng 3: rút thời gian mỗi lần đổi từ 6 xuống 3 phút lấy lại thêm 24 phút. Hai đòn này cộng được: gom lô giảm SỐ LẦN, chuẩn hóa thao tác giảm THỜI GIAN MỖI LẦN. Việc chuẩn hóa thường là chuẩn bị sẵn cữ/dụng cụ theo từng cỡ trước khi tới lượt, cùng tinh thần checklist kiểm máy trước ca.
Gom lô có giới hạn gì?
Gom lô nghĩa là bẻ hết một cỡ rồi mới sang cỡ khác, nên đai của một cấu kiện có thể xong không cùng lúc — cấu kiện cần đủ cả 3 cỡ đai sẽ phải chờ tới đợt cuối. Với công trình mà tiến độ ép theo từng cấu kiện, gom lô quá lớn làm chậm bàn giao dù tổng sản lượng ca cao hơn.
Cách cân bằng thực dụng: gom theo NGÀY thay vì theo tuần, và ưu tiên gom những cỡ có thời gian đổi lâu nhất. Nếu vẫn không đủ, bài toán chuyển thành cần thêm máy để chạy song song nhiều cỡ, xem cần mấy máy bẻ đai để đạt tiến độ.
Số đai mất tính ở trên là số đai LẼ RA làm được trong thời gian dừng — chỉ thành tổn thất thật nếu ca đó đang chạy hết công suất. Ca chưa dùng hết công suất thì thời gian đổi cỡ chưa gây thiếu hụt tiến độ, nhưng vẫn nên đo để biết trần thật của xưởng.
Áp dụng cho xưởng của bạn
- Bấm giờ 3-5 lần đổi cỡ thật rồi lấy con số điển hình — tính cả thời gian thử và bỏ đai sai kích thước.
- Đếm số lần đổi cỡ thật trong một ca (không đếm số cỡ) — chênh lệch giữa hai con số này chính là phần gom lô còn làm được.
- Quy ra số đai mất rồi so với khối lượng đai tiến độ yêu cầu để biết có đang thiếu hụt thật hay không.
- Sắp lệnh gom theo cỡ trong phạm vi tiến độ cho phép, ưu tiên gom cỡ có thời gian đổi lâu nhất.
- Ghi lại thời gian đổi cỡ theo từng cặp cỡ — thường có vài cặp lâu bất thường, đó là chỗ cải thiện trước.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ tính thời gian đặt lại cữ mà bỏ thời gian thử và số đai thử bị bỏ — phần này thường chiếm phân nửa mỗi lần đổi.
- Đếm số CỠ thay vì số LẦN đổi — cùng 8 cỡ có thể là 8 lần hoặc 24 lần tùy cách sắp lệnh.
- Gom lô quá lớn làm cấu kiện chờ đủ cỡ đai — sản lượng ca tăng nhưng tiến độ bàn giao chậm hơn.
- Kết luận máy yếu và tính chuyện mua thêm máy trước khi đo thời gian đổi cỡ — xem lỗi thường gặp ở máy bẻ đai để loại trừ nguyên nhân kỹ thuật trước.
Bài liên quan trong danh mục
Câu hỏi thường gặp
Từ lúc bẻ xong đai cuối của cỡ trước tới lúc đai đầu tiên của cỡ sau ra ĐÚNG kích thước — gồm cả thời gian đặt lại cữ, chạy thử và bỏ những đai thử bị sai. Tính thiếu phần thử là lý do phổ biến khiến con số đo được thấp hơn thực tế.
Không luôn. Gom lô tăng sản lượng ca nhưng làm cấu kiện cần nhiều cỡ đai phải chờ tới đợt cuối. Với tiến độ ép theo từng cấu kiện, nên gom trong phạm vi một ngày thay vì gom theo tuần.
Chỉ khi ca đó đang chạy hết công suất. Nếu xưởng còn dư công suất so với tiến độ yêu cầu thì thời gian đổi cỡ chưa gây thiếu hụt — nhưng vẫn nên đo để biết trần sản lượng thật.
Làm cả hai, vì chúng nhân với nhau. Giảm số lần bằng cách gom lô (không tốn tiền, làm được ngay), giảm thời gian mỗi lần bằng chuẩn bị sẵn cữ/dụng cụ theo từng cỡ trước khi tới lượt.
Cần tư vấn theo nhu cầu cụ thể?
Gửi thông tin công trình/xưởng — chúng tôi tư vấn chọn đúng model theo đúng nhu cầu của bạn.
Gửi yêu cầu tư vấn